Salone del Mobile.Milano là hội chợ đồ nội thất tổ chức hằng năm ở Milan, thường vào tháng Tư, tại khu triển lãm Fiera Milano ở Rho, ngoại ô phía tây bắc thành phố. Lần đầu tổ chức năm 1961, đến nay đây là nơi phần lớn các hãng nội thất Ý và nhiều hãng quốc tế chọn để ra mắt mẫu mới, và cũng là dịp cả thành phố Milan biến thành một chuỗi triển lãm thiết kế.
Với người Việt, hội chợ có ích cho hai nhóm khác nhau: người làm nghề (kiến trúc sư, nhà nhập khẩu, chủ showroom, thợ nội thất) đến để tìm mẫu, gặp hãng và nắm xu hướng chất liệu; gia chủ đến để hiểu nội thất Ý ở dạng gốc trước khi làm nhà. Bài này giải thích hội chợ gồm những gì, khác gì với các sự kiện bên ngoài, cách chuẩn bị chuyến đi và những điều dễ hiểu lầm khi nhìn mẫu trưng bày.
Hội chợ ra đời thế nào và vì sao quan trọng với ngành nội thất Ý
Salone del Mobile ra đời năm 1961 với mục đích ban đầu là đẩy mạnh xuất khẩu đồ gỗ và đồ nội thất Ý. Khi đó các nhà sản xuất Ý đang lớn mạnh nhờ thời kỳ tăng trưởng sau chiến tranh, và họ cần một nơi để khách mua nước ngoài tới xem hàng tập trung thay vì đi từng nhà máy. Hội chợ do chính các tổ chức trong ngành gỗ – nội thất Ý đứng ra lập và điều hành.
Qua nhiều thập kỷ, hội chợ lớn dần cả về diện tích lẫn ảnh hưởng. Từ giữa những năm 2000, sự kiện chuyển về khu triển lãm mới ở Rho, có nhiều sảnh lớn nối với nhau bằng một trục đi bộ dài. Số lượng gian hàng lên tới hàng nghìn, khách tham quan đến từ hơn một trăm quốc gia.
Lý do hội chợ quan trọng nằm ở chu kỳ sản phẩm của ngành. Phần lớn các hãng Ý chuẩn bị bộ sưu tập mới quanh mốc tháng Tư, giới thiệu ở hội chợ, nhận phản hồi và đơn đặt của đại lý, rồi đưa vào sản xuất trong những tháng sau đó. Catalogue, bảng giá cho đại lý và bảng chất liệu thường được cập nhật theo nhịp này. Người làm nghề nắm được nhịp đó thì hiểu vì sao mẫu mới nhìn thấy trên mạng vào tháng Tư thường chưa đặt được ngay.
Các khu trong hội chợ: đi đâu để xem gì
Hội chợ chia thành nhiều khu theo nhóm hàng. Cách chia có thay đổi theo từng năm, nên trước khi đi cần xem sơ đồ chính thức của năm đó. Những nhóm thường gặp:
- Nội thất cổ điển: đồ gỗ chạm, đồ mạ, phong cách truyền thống và tân cổ điển, nhiều hãng đến từ Veneto và các vùng có nghề mộc cổ điển.
- Nội thất hiện đại, thiết kế: nơi các hãng thiết kế lớn dựng gian hàng như những căn hộ hoàn chỉnh; đông nhất và cũng là nơi báo chí tập trung.
- Phụ kiện và đồ trang trí: đèn bàn, thảm, đồ gia dụng thiết kế, vải bọc.
- Các triển lãm chuyên đề luân phiên: EuroCucina về bếp đi kèm triển lãm về phòng tắm, và Euroluce về chiếu sáng, tổ chức xen kẽ hai năm một lần; năm nào có triển lãm nào cần xem lịch chính thức.
- Khu văn phòng và nội thất dự án: đồ cho văn phòng, khách sạn, nhà hàng, các giải pháp lắp đặt cho công trình.
- SaloneSatellite: khu dành cho nhà thiết kế trẻ, có từ năm 1998, nơi nhiều tên tuổi nay đã nổi bắt đầu được chú ý.
Một mẹo của người đi lâu năm: không cố xem hết. Ngày đầu đi một lượt nhanh các khu mình quan tâm, đánh dấu gian hàng cần quay lại; những ngày sau mới dành thời gian nói chuyện kỹ với từng hãng.
Fuorisalone: phần hội chợ nằm ngoài hội chợ
Song song với hội chợ ở Rho là Fuorisalone, nghĩa là "bên ngoài Salone": hàng trăm sự kiện, triển lãm và buổi ra mắt rải khắp Milan trong cùng tuần, ở các khu như Brera, Tortona và những khu phố cũ quanh trung tâm. Fuorisalone không có một ban tổ chức duy nhất; mỗi hãng, mỗi trường, mỗi phòng trưng bày tự tổ chức sự kiện của mình, có những trang tổng hợp lịch theo từng khu.
Nhiều hãng lớn dùng cửa hàng chính của họ ở trung tâm Milan để bày bộ sưu tập theo cách khác với gian hàng ở hội chợ, có khi kèm triển lãm nghệ thuật hoặc sắp đặt. Các hãng ngoài ngành nội thất như ô tô, thời trang, công nghệ cũng tham gia, khiến tuần lễ này có không khí của một lễ hội thiết kế hơn là một hội chợ thương mại thuần tuý.
Với gia chủ, Fuorisalone có lẽ dễ tiếp cận hơn hội chợ chính: nhiều sự kiện mở cửa tự do, nằm trong thành phố, đi bộ được. Với người làm nghề, đây là nơi gặp gỡ ít trang trọng hơn và đôi khi là nơi các hãng tổ chức gặp riêng đại lý. Nhược điểm là quá nhiều thứ cùng lúc; không có kế hoạch thì dễ mất cả ngày đi bộ mà không xem được gì đáng kể.
Chuẩn bị chuyến đi: các bước nên làm sớm
Tuần hội chợ là thời điểm Milan đông khách nhất trong năm. Phần lớn rủi ro của chuyến đi nằm ở khâu chuẩn bị muộn:
- Xác định mục đích: đi tìm hãng để nhập hàng, đi tìm mẫu cho dự án, hay đi học hỏi. Mục đích quyết định nên dành bao nhiêu ngày cho hội chợ chính và bao nhiêu cho Fuorisalone.
- Kiểm tra lịch chính thức của năm: ngày mở cửa, ngày nào dành cho khách thương mại, ngày nào mở cho công chúng, triển lãm chuyên đề nào được tổ chức năm đó.
- Đăng ký vé trực tuyến trước; khách thương mại thường phải khai thông tin nghề nghiệp, doanh nghiệp. Xem kỹ điều kiện vé, vì có loại vé chỉ dùng cho một ngày.
- Đặt chỗ ở rất sớm. Giá phòng ở Milan và vùng lân cận tăng mạnh trong tuần này; nhiều người chọn ở các thành phố gần rồi đi tàu vào.
- Với người làm nghề: gửi thư cho các hãng muốn gặp từ trước, đặt lịch hẹn tại gian hàng, mang theo hồ sơ doanh nghiệp và thông tin dự án.
- Chuẩn bị giày đi bộ, sạc dự phòng và một cách ghi chép nhanh: chụp ảnh mẫu kèm ảnh tấm thẻ tên mẫu để về đối chiếu.
- Kiểm tra yêu cầu thị thực Schengen hiện hành và thời gian xử lý hồ sơ, vì mùa xuân là mùa đông hồ sơ.
Đi theo đoàn do các hiệp hội hoặc doanh nghiệp tổ chức cũng là một lựa chọn, nhất là với người đi lần đầu. Khi chọn đoàn, nên hỏi rõ lịch trình có bao nhiêu thời gian tự do trong hội chợ, vì có đoàn dành phần lớn thời gian cho tham quan du lịch.
Nhìn mẫu ở hội chợ: những điều dễ hiểu lầm
Mẫu ra mắt chưa chắc là hàng sẵn sàng. Nhiều món trưng bày là mẫu thử, được làm thủ công riêng cho hội chợ. Kích thước, chất liệu, thậm chí cấu tạo có thể còn điều chỉnh trước khi vào sản xuất hàng loạt, và thời điểm có hàng có thể là cuối năm hoặc năm sau.
Gian hàng được dàn dựng như sân khấu. Ánh sáng, thảm, tường màu và phụ kiện được chọn để món đồ trông đẹp nhất. Một chiếc sofa da màu nhạt dưới đèn hội chợ có thể trông rất khác trong phòng khách có nắng chiều gắt ở Việt Nam. Hãy hỏi mẫu chất liệu để xem dưới ánh sáng tự nhiên.
Kích thước gian hàng không giống căn hộ của bạn. Các hãng bày đồ trong không gian trần cao, rộng rãi. Một bộ sofa module trông vừa vặn ở đó có thể chiếm gần hết phòng khách 20 m². Ghi lại kích thước từng món, đừng tin vào cảm giác.
Xu hướng ở hội chợ không phải lời khuyên mua sắm. Màu sắc, chất liệu được nhiều hãng cùng đẩy trong một năm là tín hiệu thị trường, không phải chuẩn bắt buộc. Nhà ở thường dùng hai, ba chục năm, nên đồ chọn theo nhu cầu sống bền hơn đồ chọn theo xu hướng một mùa.
Đặt hàng và hợp tác tại hội chợ: góc người làm nghề
Với nhà nhập khẩu và chủ showroom, hội chợ là nơi bắt đầu các cuộc nói chuyện kinh doanh, ít khi là nơi chốt hợp đồng ngay. Nhiều hãng Ý đã có nhà phân phối theo từng quốc gia hoặc khu vực, và có thể có thoả thuận độc quyền. Khi một doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận, hãng có thể giới thiệu sang đơn vị đang phân phối, hoặc đặt điều kiện về doanh số, phòng trưng bày, đào tạo nhân viên trước khi chấp nhận đại lý mới.
Khi trao đổi, nên hỏi rõ: điều kiện trở thành đại lý, chính sách giá cho đại lý và giá bán lẻ khuyến nghị, thời gian sản xuất trung bình, cách đóng kiện cho đường biển, chính sách bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật, tài liệu đào tạo về sản phẩm. Ghi chép cuộc trao đổi và đề nghị hãng gửi lại bằng văn bản sau hội chợ; lời hứa miệng trong một buổi chiều đông khách rất dễ bị nhớ khác nhau.
Với kiến trúc sư làm dự án, nhiều hãng có bộ phận dự án riêng, cung cấp thư viện bản vẽ, mẫu chất liệu và có thể điều chỉnh kích thước cho công trình. Mang theo bản vẽ mặt bằng và danh sách hạng mục giúp cuộc trao đổi đi thẳng vào việc. Thủ tục nhập khẩu, thuế và hải quan khi đưa hàng về Việt Nam nên hỏi đơn vị chuyên về xuất nhập khẩu trước khi cam kết với khách.
Sau hội chợ: biến ghi chép thành quyết định
Về tới Việt Nam, cái khó nhất thường không phải là thiếu thông tin mà là quá nhiều: hàng trăm tấm ảnh, chục tập catalogue, danh thiếp của những người đã quên mặt. Nên dành ngay tuần đầu tiên để sắp xếp lại, khi trí nhớ còn mới. Mỗi hãng một thư mục, ghi rõ mẫu nào đã xem tận nơi, ai là người đã trao đổi, họ hứa gửi gì và đến khi nào.
Với người làm nghề, bước tiếp theo là gửi thư cảm ơn kèm những câu hỏi còn bỏ ngỏ: bảng giá đại lý, điều kiện đặt hàng tối thiểu, thời gian sản xuất từng dòng, tài liệu kỹ thuật và bản vẽ. Câu trả lời bằng văn bản là căn cứ để so sánh các hãng với nhau một cách tỉnh táo, tách khỏi ấn tượng của gian hàng đẹp nhất. Một hãng chậm trả lời sau hội chợ cũng là một tín hiệu về cách họ sẽ hỗ trợ sau bán hàng.
Với gia chủ, ghi chép hội chợ có giá trị nhất khi được đối chiếu với mặt bằng căn nhà thật. Vẽ lại phòng theo tỉ lệ, đặt thử kích thước món đồ đã thích, tính lối đi và hướng nắng. Không ít người nhận ra chiếc sofa từng làm mình mê ở Milan không vừa với thang máy chung cư, hay bộ bàn ăn đá cần sàn chịu tải tốt hơn sàn hiện có. Biết sớm những điều đó giúp chọn lại trước khi đặt cọc, thay vì sau.
Câu hỏi thường gặp
Gia chủ không làm nghề có vào được Salone del Mobile không?
Hội chợ có những ngày dành cho khách thương mại và có ngày mở cửa cho công chúng; cách chia ngày có thể thay đổi theo từng năm. Người không làm nghề nên xem lịch chính thức của năm định đi. Ngoài ra rất nhiều sự kiện Fuorisalone trong thành phố mở cửa tự do.
Salone del Mobile và Tuần lễ Thiết kế Milan có phải là một không?
Gần như diễn ra cùng lúc nhưng không hoàn toàn trùng nhau. Salone del Mobile là hội chợ chính thức ở khu triển lãm Rho. Tuần lễ Thiết kế Milan là cách gọi chung cho cả hội chợ lẫn hàng trăm sự kiện Fuorisalone rải khắp thành phố trong cùng tuần.
Nên dành bao nhiêu ngày cho hội chợ?
Với người làm nghề có mục đích tìm hãng, thường cần ít nhất hai ngày cho hội chợ chính và một đến hai ngày cho Fuorisalone. Gia chủ đi để tham khảo có thể dành một ngày cho hội chợ và một ngày đi bộ các khu Brera, Tortona. Đi ít ngày hơn thì nên chọn trước khu cần xem.
Có mua được đồ trưng bày ở hội chợ mang về luôn không?
Thường thì không. Đồ trưng bày là mẫu phục vụ giới thiệu, nhiều món là mẫu thử. Một số hãng bán lại mẫu trưng bày sau hội chợ cho đại lý hoặc qua kênh riêng, nhưng việc đóng kiện và đưa về Việt Nam vẫn phải qua đầy đủ các bước vận chuyển và thủ tục nhập khẩu.
Có cần biết tiếng Ý khi đi hội chợ không?
Không bắt buộc. Nhân viên ở các gian hàng lớn hầu hết nói tiếng Anh, tài liệu thường có bản tiếng Anh. Biết vài thuật ngữ chất liệu bằng tiếng Ý như pelle là da, tessuto là vải, laccato là sơn mài, rovere là gỗ sồi sẽ giúp đọc catalogue và thẻ mẫu nhanh hơn.
Ngoài Milan, Ý còn hội chợ nào liên quan tới nội thất?
Có một số hội chợ chuyên ngành khác, chẳng hạn Cersaie ở Bologna về gạch gốm và thiết bị phòng tắm, thường tổ chức vào cuối tháng Chín. Mỗi hội chợ có thế mạnh riêng; với đồ nội thất nói chung, Salone del Mobile ở Milan vẫn là sự kiện được ngành chú ý nhất.