Điểm nhấn phòng ăn theo cách Ý là để một món duy nhất làm "nhân vật chính" — mặt bàn đá có vân, tủ buffet sơn mài màu đậm, tủ rượu kính hay một bộ ghế khác màu — và cho mọi thứ còn lại lùi về nền. Phòng ăn có hai, ba điểm nhấn cùng lúc thường rối: bàn đá vân mạnh, đèn chùm pha lê, tường ốp giấy hoa văn, mỗi thứ đều đòi được nhìn.
Người Ý gọi tinh thần này là sự kiềm chế: một món đẹp được đặt trong khoảng trống đủ để nó thở. Bài này đi qua bốn loại điểm nhấn hay gặp nhất trong phòng ăn kiểu Ý, cách chọn món nào hợp với nhà mình, và cách để những món còn lại lùi về sau mà không làm phòng nhạt.
Vì sao chỉ nên có một điểm nhấn
Mắt người khi bước vào phòng sẽ tìm một chỗ để dừng. Nếu có một món nổi bật rõ ràng, mắt dừng ở đó rồi đi tiếp quanh phòng một cách thư thái. Nếu có ba món cùng nổi, mắt nhảy qua lại và phòng có cảm giác ồn ào, dù từng món đều đẹp. Phòng ăn lại là nơi ngồi lâu, nên cảm giác ồn ấy càng dễ nhận ra.
Nội thất Ý, kể cả nhánh cổ điển nhiều trang trí, vẫn có thứ bậc rõ: một tâm điểm, vài món phụ, phần nền. Trong phòng ăn, tâm điểm thường là bàn, hoặc món đồ đứng ở bức tường đầu tiên mắt nhìn thấy khi bước vào. Xác định bức tường đó trước — thường là bức đối diện lối vào khu ăn — rồi quyết định điểm nhấn nằm ở bàn hay ở tường.
Một quy tắc dễ nhớ: nếu điểm nhấn là bàn (mặt đá vân mạnh, dáng điêu khắc), tường phía sau nên trơn. Nếu điểm nhấn ở tường (tủ sơn mài, tủ rượu, một mảng màu), bàn nên đơn giản, gỗ mộc hoặc màu trung tính. Ghế khác màu là trường hợp đặc biệt, vì nó nằm ngay quanh bàn — khi đó cả bàn lẫn tường đều nên lùi lại.
Bốn loại điểm nhấn và điều kiện để chúng đẹp
Mỗi loại điểm nhấn hợp với một kiểu phòng và một nếp sinh hoạt. Bảng dưới so sánh nhanh để chọn:
| Điểm nhấn | Hợp với | Cần đi kèm | Rủi ro thường gặp |
|---|---|---|---|
| Mặt bàn đá có vân | Phòng ăn sáng, rộng vừa, gia đình ăn tại nhà thường xuyên | Ghế đơn giản, tường trơn, đèn thả gọn | Đá thấm ố nếu không chống thấm; mặt bàn nặng |
| Tủ buffet sơn mài màu đậm | Phòng ăn có một bức tường dài trống | Bàn gỗ hoặc trung tính, đồ bày trên tủ rất ít | Bày quá nhiều đồ lên mặt tủ làm mất hiệu ứng |
| Tủ rượu, tủ ly kính có đèn | Nhà hay đón khách, có thói quen dùng rượu vang | Ánh sáng trong tủ ấm, không nhấp nháy | Tủ rượu điện đặt sát bàn ăn gây tiếng ồn và nóng |
| Bộ ghế khác màu hoặc khác kiểu | Phòng ăn nhỏ, bàn đơn giản | Bàn mộc, tường sáng, ít đồ trang trí | Pha quá nhiều màu thành lộn xộn |
Phần lớn phòng ăn căn hộ Việt có diện tích vừa phải và ít bức tường dài trống; ở đó bộ ghế hoặc mặt bàn thường là điểm nhấn dễ làm nhất. Nhà phố có phòng ăn riêng, tường dài, hợp với tủ buffet hoặc tủ ly làm tâm điểm.
Mặt bàn đá: điểm nhấn nằm ngay giữa bữa ăn
Mặt bàn đá vân là hình ảnh quen thuộc của phòng ăn Ý: marble trắng vân xám, đá travertine màu kem có lỗ nhỏ, hoặc đá màu như xanh, đỏ, đen vân trắng. Khi bàn là điểm nhấn, chọn chân bàn và ghế thật gọn để vân đá là thứ duy nhất mắt phải đọc. Nhiều mẫu bàn đá kinh điển của Ý, như loạt bàn Eros do Angelo Mangiarotti thiết kế đầu thập niên 1970, dùng chính khối đá làm chân, không cần thêm chi tiết nào.
Đá tự nhiên, nhất là marble và travertine, có độ xốp và dễ bị chất chua như chanh, giấm, rượu vang làm mờ hoặc ố. Người dùng bàn đá ở Ý chấp nhận mặt bàn có dấu vết theo năm tháng như một phần tính cách; nếu gia đình khó chịu với vết, nên hỏi người bán về lớp chống thấm và cách bảo dưỡng, hoặc chọn đá nhân tạo, gốm sứ khổ lớn có vân đá. Chuyện địa chất, vùng mỏ và từng loại đá được bàn sâu ở những trang chuyên về đá; ở đây chỉ cần biết đá là điểm nhấn đẹp nhưng cần được chăm.
Một lưu ý thực tế: mặt đá khổ lớn rất nặng. Trước khi đặt, hỏi trọng lượng, kiểm thang máy và lối vào, và chắc rằng chân bàn được thiết kế cho mặt đá đó, không phải chân của mặt gỗ đem lắp tạm.
Tủ buffet, tủ ly và tủ rượu: điểm nhấn ở tường
Tủ buffet thấp kiểu Ý (credenza). Một tủ thấp dài, cao khoảng 75–90 cm, đặt sát bức tường chính của phòng ăn. Nội thất Ý giữa thế kỷ 20 có rất nhiều mẫu credenza chân thon, cánh gỗ vân hoặc sơn mài. Khi tủ là điểm nhấn, mặt tủ chỉ nên có một hai món: một chiếc bình, một cặp đèn bàn nhỏ, hoặc để trống hẳn.
Tủ ly cao cánh kính (vetrina). Truyền thống nhà Ý là có một tủ kính bày bộ bát đĩa đẹp, ly pha lê. Khác với tủ kính chật cứng thường thấy ở nhà Việt, vetrina đẹp khi được bày thưa: vài chồng đĩa cùng màu, một hàng ly, khoảng trống giữa các ngăn. Đèn bên trong nên là dải ánh sáng ấm, đặt khuất.
Tủ rượu có điều hoà nhiệt. Hợp với nhà có thói quen dùng rượu vang. Lưu ý tủ có máy nén sẽ phát tiếng và toả nhiệt phía sau; đặt sát bàn ăn hoặc trong hộc tủ kín không đủ thoáng là sai. Rượu cần nhiệt độ ổn định và tránh nắng, nên đừng đặt tủ ngay cửa sổ hướng tây.
Mảng tường màu phía sau tủ. Nếu tủ màu trung tính, có thể sơn mảng tường phía sau một màu đậm như xanh rêu, đỏ đất, xanh dầu để tủ và đồ bày nổi lên. Lúc đó, chính mảng màu và tủ cùng làm điểm nhấn, các tường còn lại giữ màu sáng.
Bộ ghế khác màu: điểm nhấn rẻ và linh hoạt nhất
Thay bộ ghế là cách đổi tính cách phòng ăn nhanh nhất mà không đụng tới tường. Có ba cách pha thường thấy trong nhà Ý. Cách thứ nhất: cùng một mẫu ghế nhưng mỗi chiếc một màu bọc, trong cùng một gam (các sắc xanh, các sắc đất). Cách thứ hai: hai ghế đầu bàn là ghế bành bọc vải hoặc da, bốn ghế hai bên là ghế gỗ mảnh. Cách thứ ba: các mẫu ghế khác nhau nhưng cùng chất liệu hoặc cùng màu, như sáu chiếc ghế gỗ khác dáng cùng sơn đen.
Điều kiện để bộ ghế làm điểm nhấn là bàn phải lùi lại: mặt gỗ mộc, màu trung tính, dáng đơn giản. Đèn trên bàn cũng nên gọn, tránh đèn chùm nhiều tay. Tường giữ sáng và ít đồ treo.
Một mẫu ghế Ý kinh điển hay được nhắc khi bàn chuyện phòng ăn là Superleggera của Gio Ponti, ra đời năm 1957 — ghế gỗ tần bì mảnh, mặt ngồi đan, nhẹ đến mức nhấc bằng một ngón tay. Không cần dùng đúng mẫu đó; điều đáng học là tỉ lệ mảnh, chất liệu thật và cách một chiếc ghế nhẹ làm phòng thoáng. Nhiều xưởng trong nước làm ghế gỗ mặt đan theo tinh thần này, đủ để tạo điểm nhấn mà không cần đồ nhập.
Để các món khác lùi về nền
Chọn được điểm nhấn mới là một nửa việc. Nửa còn lại là để các món khác không tranh chỗ với nó:
- Đèn: khi điểm nhấn không phải đèn, chọn đèn thả dáng đơn giản, cùng tông kim loại hoặc vải với các món khác.
- Tường: tối đa một mảng màu hoặc một bức tranh; tránh treo dày đặc khung ảnh quanh điểm nhấn.
- Khăn trải bàn, lót đĩa: màu trơn, chất liệu tự nhiên như lanh, cotton; hoa văn mạnh chỉ dùng khi bàn và ghế rất trơn.
- Đồ bày: bỏ bớt lọ hoa giả, khay trái cây nhựa, đồ lưu niệm. Một bình hoa tươi nhỏ giữa bàn là đủ.
- Rèm: rèm vải mỏng màu sáng, kéo gọn; rèm nhiều lớp có diềm làm phòng ăn nặng và khó vệ sinh.
- Đồ điện: nồi cơm, bình nước, máy lọc không khí — tìm chỗ khuất trong bếp hoặc trong tủ buffet.
Sau khi sắp xếp, đứng ở lối vào khu ăn và nheo mắt nhìn: chỉ còn một khối nổi lên là đúng. Nếu vẫn thấy hai ba khối cùng sáng, bỏ bớt hoặc làm dịu một món — thường là món mua sau cùng.
Chọn điểm nhấn theo nếp sinh hoạt, không theo ảnh
Ảnh phòng ăn trên tạp chí thường chụp lúc không có ai: bàn trống, mặt đá sáng bóng, tủ chỉ có một chiếc bình. Nhà thật có bữa sáng vội, có trẻ nhỏ làm bài trên bàn ăn, có hộp thuốc, bình nước, nồi cơm. Điểm nhấn đẹp nhất là điểm nhấn vẫn đẹp giữa những thứ đó.
Nếu bàn ăn là nơi con làm bài và cả nhà dùng nhiều giờ mỗi ngày, mặt đá xốp và sơn mài bóng dễ trầy, ố, nên chuyển điểm nhấn sang tủ hoặc mảng tường, giữ mặt bàn bằng chất liệu bền. Nếu nhà hay đón khách cuối tuần, tủ ly hay tủ rượu có ý nghĩa sử dụng thật, không chỉ để nhìn. Nếu nhà ít chỗ cất, tủ buffet làm điểm nhấn còn gánh luôn việc chứa đồ — một lựa chọn rất hợp lý cho căn hộ.
Cũng nên nghĩ tới thời gian. Một bộ ghế màu mạnh có thể bọc lại sau vài năm khi gia đình muốn đổi không khí; một mặt bàn đá hay một tủ âm tường thì gần như cố định lâu dài. Món nào khó đổi, nên chọn màu và vân dịu hơn; món nào dễ đổi, có thể mạnh tay hơn.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ăn nhỏ có nên có điểm nhấn không?
Có, và phòng nhỏ càng cần một điểm nhấn rõ để không bị nhạt. Với phòng nhỏ, điểm nhấn nên nằm ở bàn hoặc bộ ghế, vì tủ lớn sẽ chiếm chỗ. Một đèn thả dáng đẹp trên bàn đơn giản cũng có thể làm điểm nhấn đủ cho một phòng ăn nhỏ.
Đèn chùm có thể làm điểm nhấn thay cho bàn không?
Có thể. Khi đèn là điểm nhấn, bàn, ghế và tường nên trơn, màu trung tính. Lưu ý kích thước: đèn quá to so với bàn và trần sẽ làm phòng chật. Cách chọn độ lớn, độ cao treo và màu ánh sáng được bàn riêng ở chuyên mục đèn của trang.
Ghế mỗi chiếc một màu có làm phòng trông rẻ không?
Không nếu các màu cùng một gam và cùng độ đậm nhạt, hoặc cùng mẫu ghế. Phòng chỉ trông lộn xộn khi pha màu ngẫu nhiên, mỗi ghế một kiểu, một chất liệu. Thử bằng mẫu vải đặt cạnh nhau dưới ánh sáng phòng ăn trước khi đặt bọc.
Tủ rượu có nên đặt trong phòng ăn không?
Được nếu có chỗ thông thoáng cho phía sau tủ, tránh nắng trực tiếp và tiếng máy không làm phiền bữa ăn. Tủ rượu nhỏ âm trong tủ bếp cần đúng loại thiết kế để âm, có lối thoát nhiệt phía trước. Đặt nhầm loại đứng độc lập vào hộc kín dễ làm máy nóng và nhanh hỏng.
Có thể dùng đồ thủ công Việt làm điểm nhấn trong phòng ăn kiểu Ý không?
Rất hợp. Một tủ sơn mài Việt, một bộ bát gốm men lam hay một tấm mành tre đặt trong phòng ăn có tỉ lệ và chất liệu kiểu Ý thường tạo kết quả có cá tính hơn nhiều so với cố mua đủ món nhập. Chỉ cần giữ nguyên tắc một món chủ đạo.