Chọn bàn và ghế ăn thiết kế Ý nên đi theo thứ tự: kích thước theo phòng, vật liệu mặt bàn theo nếp dùng, kết cấu chân theo chỗ ngồi, rồi mới tới ghế — chọn ghế bằng cách ngồi thử ít nhất mười phút. Một bàn đẹp mà mặt không chịu được nồi nóng, chân vướng đầu gối người ngồi, hay một bộ ghế đẹp mà ngồi hai mươi phút đã mỏi lưng, đều là món đắt nhất trong phòng ăn.
Bàn ghế ăn của các hãng Ý được thiết kế cho bữa ăn dài, ngồi lâu, nhưng mỗi mẫu có mục đích khác nhau: có mẫu ưu tiên dáng, có mẫu ưu tiên độ bền và sự thoải mái. Bài này tách từng tiêu chí để so sánh, đồng thời chỉ ra những điểm người mua ở Việt Nam hay bỏ qua vì khí hậu và nếp ăn khác.
Vật liệu mặt bàn: điểm mạnh và điều cần chấp nhận
Bàn ăn thiết kế Ý dùng nhiều vật liệu mặt khác nhau. Bảng dưới so theo những gì quan trọng với bữa ăn Việt: nồi nóng, nước canh, vết dao, độ ẩm:
| Vật liệu mặt | Điểm mạnh | Điều cần chấp nhận | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Gỗ đặc (óc chó, sồi, tần bì) | Ấm tay, có thể chà và hoàn thiện lại sau nhiều năm | Co ngót theo độ ẩm; vết nóng, vết nước nếu không lót | Gia đình chấp nhận dấu vết theo thời gian |
| Veneer gỗ thật trên cốt | Vân đẹp đều, ổn định hơn gỗ đặc | Chỉ chà lại được rất ít; mép dễ sứt | Phòng ăn dùng vừa phải |
| Sơn mài bóng hoặc mờ | Màu sâu, mặt liền, đẹp nổi bật | Dễ trầy, kỵ nồi nóng, vết xước khó sửa tại nhà | Nhà ít trẻ nhỏ, dùng lót bàn thường xuyên |
| Đá tự nhiên | Vân độc nhất, mát, sang | Xốp, kỵ axit (chanh, giấm, rượu); rất nặng | Gia đình chấp nhận chăm sóc đều đặn |
| Gốm sứ kỹ thuật khổ lớn | Chịu nhiệt, chịu xước, gần như không thấm | Mép cứng có thể sứt nếu va mạnh; cảm giác lạnh | Nhà nấu nhiều, hay ăn lẩu |
| Kính | Nhìn nhẹ, dễ lau | Lộ dấu tay, lạnh, tiếng va chạm to | Phòng nhỏ muốn trông thoáng |
Gốm sứ kỹ thuật khổ lớn được nhiều hãng Ý dùng cho mặt bàn ăn và mặt bếp trong khoảng mười năm gần đây, một phần nhờ ngành gốm vùng Sassuolo (Emilia-Romagna) phát triển công nghệ ép tấm mỏng khổ lớn. Với nếp ăn Việt có nồi lẩu, đây thường là vật liệu ít phải lo nhất. Gỗ đặc thì ngược lại: đòi hỏi chăm sóc nhưng già đi đẹp.
Chân bàn: phần quyết định ai ngồi thoải mái
Bốn chân ở góc. Kết cấu cổ điển, vững nhất, nhưng người ngồi ở góc dễ vướng chân bàn, và số chỗ bị giới hạn bởi khoảng giữa hai chân. Kiểm khoảng hở giữa hai chân cùng một cạnh: cần khoảng 60 cm cho mỗi người ngồi giữa.
Chân lùi vào trong. Bốn chân đặt lùi khỏi góc 15–30 cm, tạo cảm giác mặt bàn nổi và cho phép xếp ghế linh hoạt hơn. Nhiều bàn Ý đương đại dùng kiểu này. Cần kiểm độ vững: ấn mạnh vào một góc bàn, bàn không được bập bênh.
Chân trụ giữa. Phổ biến ở bàn tròn và oval, không vướng đầu gối ai. Bàn chân trụ lớn cần đế đủ nặng hoặc đủ rộng; với mặt đá nặng, chân trụ phải được thiết kế cho đúng tải trọng đó.
Chân chữ T hoặc hai đế. Hai đế ở hai đầu bàn chữ nhật, nối bằng thanh giằng, giải phóng hai cạnh dài cho ghế. Kiểm thanh giằng có chặn chân người ngồi không, và có quá thấp làm vướng khi duỗi chân không.
Yếm bàn. Dải gỗ hoặc kim loại chạy dưới mép mặt bàn làm bàn cứng hơn, nhưng giảm khoảng hở cho đùi. Từ mặt dưới yếm tới mặt ngồi ghế nên còn ít nhất khoảng 18–20 cm, nhất là với ghế có tay vịn.
Ghế ăn: những con số giúp ngồi lâu không mỏi
Bữa cơm gia đình Việt có thể kéo dài khi có khách, ông bà, hoặc cuối tuần. Ghế ăn tốt phải cho phép ngồi một đến hai giờ mà không phải xoay xở tư thế. Có bốn thông số đáng kiểm: chiều cao mặt ngồi (thường 45–48 cm, cần khớp với bàn), độ sâu mặt ngồi (khoảng 42–48 cm; quá sâu thì người thấp không chạm lưng tựa), góc lưng tựa (hơi ngả, khoảng vài độ so với phương đứng, đỡ phần lưng dưới) và độ cứng của đệm.
Ghế thiết kế Ý thường có mặt ngồi rộng và lưng tựa cong theo người, nhưng một số mẫu ưu tiên dáng mảnh, lưng thấp, chỉ đỡ tới thắt lưng. Loại này đẹp, nhẹ, nhưng không hợp với người cần dựa lưng nhiều. Ghế bành ăn (có tay vịn, lưng cao, bọc nệm) thoải mái nhất cho bữa dài nhưng chiếm chỗ hơn và cần bàn có khoảng hở dưới yếm đủ cao.
Một ví dụ cho thấy thiết kế Ý chú trọng cả kết cấu lẫn bề mặt là ghế Cab do Mario Bellini thiết kế cuối thập niên 1970: khung thép được bọc trọn bằng một lớp da khâu kín như một chiếc áo, kéo khoá dưới mặt ngồi. Không cần mua đúng mẫu này, nhưng nó gợi ý cách nhìn ghế: lớp bọc cũng là kết cấu, và đường may là thứ đáng xem kỹ.
Ngồi thử đúng cách ở nơi bán
Ngồi thử ghế trong vài giây không nói lên gì. Hãy dành thời gian và làm đúng các bước này:
- Ngồi ít nhất mười phút, kéo ghế sát bàn như khi ăn thật, đặt khuỷu tay lên mặt bàn.
- Kiểm xem lưng có chạm lưng tựa khi ngồi thẳng không, hay phải ngồi nhích về phía trước.
- Kéo ghế ra vào nhiều lần trên loại sàn giống nhà mình, nghe tiếng và cảm nhận độ nặng.
- Đứng dậy và ngồi xuống vài lần như người lớn tuổi, xem có điểm tựa tay để đứng lên không.
- Nếu có thể, ngồi thử cùng chiếc bàn định mua, không phải bàn bất kỳ trong showroom.
- Để người cao nhất và thấp nhất trong nhà cùng ngồi thử; ghế vừa cả hai mới là ghế đúng.
Nhiều nơi bán bày ghế quanh bàn trưng bày cao hơn hoặc thấp hơn bàn định mua, làm cảm giác ngồi sai lệch. Ghi lại chiều cao mặt bàn ở nhà và hỏi đúng cặp số đó khi thử.
Chất bọc ghế trong khí hậu nóng ẩm
Da thật là lựa chọn kinh điển của ghế ăn Ý, nhưng trong khí hậu Việt Nam cần tính tới mồ hôi và độ ẩm. Da aniline mềm, đẹp nhưng dễ thấm vết dầu và mồ hôi; da phủ màu (semi-aniline hoặc da có lớp phủ) dễ lau hơn, phù hợp với ghế ăn hơn. Mùa nồm, da thiếu thông gió có thể lên mốc ở mặt dưới — hỏi người bán cách bảo quản trước khi mua.
Vải bọc tự nhiên như lanh, cotton thoáng nhưng dễ bám vết thức ăn; vải kỹ thuật có xử lý chống bám bẩn là lựa chọn thực tế cho nhà có trẻ nhỏ. Nhiều hãng Ý cung cấp vỏ bọc tháo được, có thể giặt hoặc thay — đây là tính năng đáng ưu tiên với ghế ăn.
Ghế gỗ hoặc kim loại không bọc nệm, mặt ngồi đan hoặc gỗ uốn, là lựa chọn thoáng và bền nhất cho khí hậu nóng. Nếu cần mềm hơn, dùng đệm ngồi rời có thể tháo giặt. Cách này cũng giúp đổi màu phòng ăn theo mùa mà không phải bọc lại ghế.
Câu nên hỏi người bán trước khi đặt
Bàn ghế ăn thiết kế Ý thường được đặt theo đơn, thời gian chờ có thể dài. Hỏi rõ những điều sau để tránh bất ngờ:
- Mặt bàn làm bằng vật liệu gì chính xác — gỗ đặc hay veneer, đá tự nhiên hay nhân tạo, gốm sứ dày bao nhiêu?
- Có hướng dẫn bảo dưỡng của nhà sản xuất không, có chịu nhiệt nồi nóng trực tiếp không?
- Trọng lượng bàn là bao nhiêu, có cần thêm người hoặc dụng cụ để đưa lên căn hộ không?
- Chất bọc ghế có tháo được không, có mẫu vải thay thế không, đặt thêm vỏ sau này được không?
- Bảo hành của hãng và bảo hành của người bán khác nhau thế nào, áp dụng cho những bộ phận nào?
- Mẫu trưng bày và hàng mới đặt có khác nhau về vật liệu, màu, hoàn thiện không?
Phần kiểm giấy tờ xuất xứ và thủ tục đặt hàng, vận chuyển được bàn riêng ở các chuyên mục thẩm định hàng nhập và đặt mua của trang. Ở bước chọn bàn ghế, câu hỏi quan trọng nhất là vật liệu và cách chăm sóc, vì chúng quyết định món đồ sống bao lâu trong nhà bạn.
Tỉ lệ: bàn với phòng, ghế với bàn
Một bộ bàn ghế đẹp ở showroom có thể trông lạc lõng ở nhà vì tỉ lệ. Quy tắc dễ nhớ: bàn ăn chiếm khoảng một phần ba đến một nửa diện tích khu ăn, phần còn lại là lối đi và vùng ghế. Bàn chiếm gần hết khu ăn làm phòng chật dù vẫn đủ kích thước tối thiểu; bàn quá nhỏ trong phòng rộng trông như đồ tạm.
Tỉ lệ ghế với bàn cũng quan trọng không kém. Ghế lưng cao, bọc nệm dày đi với bàn mặt mỏng chân mảnh dễ tạo cảm giác ghế lấn bàn; ghế mảnh, lưng thấp quanh một bàn mặt đá dày lại trông yếu ớt. Các nhà thiết kế Ý thường cân hai thứ này với nhau: mặt bàn dày thì ghế có khối, mặt bàn mỏng thì ghế nhẹ. Khi phối bàn và ghế từ hai nơi khác nhau, đặt ảnh hai món cạnh nhau theo đúng tỉ lệ kích thước, hoặc mang một chiếc ghế đến chỗ bàn trưng bày nếu người bán đồng ý.
Chiều cao lưng ghế so với mặt bàn quyết định cảm giác nhìn từ phòng khách sang. Lưng ghế cao vượt mặt bàn quá nhiều tạo thành một hàng rào quanh bàn, phòng ăn trông khép kín; lưng ghế thấp giữ được tầm nhìn xuyên suốt, hợp với khối bếp – ăn – khách liền nhau trong căn hộ.
Câu hỏi thường gặp
Bàn ăn gỗ đặc có bị nứt trong khí hậu Việt Nam không?
Gỗ đặc có thể co ngót và nứt nếu chưa được sấy ổn định theo độ ẩm phù hợp hoặc đặt ngay dưới luồng gió điều hoà. Bàn thiết kế tốt có kết cấu cho phép mặt gỗ co giãn. Tránh đặt sát cửa sổ nắng gắt và giữ độ ẩm phòng ổn định là cách phòng tốt nhất.
Ghế ăn có tay vịn hay không tay vịn tốt hơn?
Ghế có tay vịn thoải mái hơn, giúp người lớn tuổi đứng dậy dễ, nhưng chiếm chỗ và cần bàn có khoảng hở dưới mặt đủ cao. Ghế không tay gọn, dễ xếp nhiều người. Cách phổ biến là hai ghế có tay ở đầu bàn, các ghế còn lại không tay.
Mặt bàn sơn mài có dùng hằng ngày được không?
Được nếu chấp nhận lót bàn khi đặt nồi nóng và cẩn thận với vật sắc. Sơn mài chất lượng tốt bền màu, nhưng vết xước sâu khó sửa tại nhà và thường cần thợ hoặc hãng xử lý. Nhà có trẻ nhỏ hay vẽ, làm bài trên bàn ăn nên cân nhắc vật liệu khác.
Bàn và ghế có nhất thiết phải cùng một hãng không?
Không. Phòng ăn kiểu Ý rất hay phối bàn của một nơi với ghế của nơi khác. Điều cần là khớp chiều cao, khớp khoảng hở dưới yếm, và có một yếu tố chung về màu hoặc chất liệu. Ngồi thử ghế cùng đúng chiều cao bàn nhà mình trước khi đặt.
Mặt bàn gốm sứ có dễ vỡ không?
Tấm gốm sứ kỹ thuật rất cứng, chịu xước và nhiệt tốt, nhưng mép có thể sứt nếu va mạnh bằng vật cứng. Mặt bàn tốt thường có lớp cốt đỡ phía dưới và mép được vát hoặc bo. Hỏi độ dày tấm, cấu tạo lớp đỡ và cách xử lý khi mép sứt.
Có nên mua bàn ăn mẫu trưng bày không?
Mẫu trưng bày có thể có vết xước, phai màu do đèn showroom, hoặc đã tháo lắp nhiều lần. Nếu mua, kiểm kỹ mặt, chân, khớp nối và hỏi bảo hành còn áp dụng không. Một số nơi giảm giá mẫu trưng bày, nhưng hãy kiểm như kiểm hàng mới.