Phòng ăn tông sáng kiểu Ý là phòng ăn có nền kem, be hoặc trắng ngà, đồ gỗ màu nhạt như sồi, tần bì, chất liệu tự nhiên như đá travertine, vải lanh, gốm men mờ — và luôn có một lớp màu đậm hơn ở chân bàn, khung ghế hoặc kim loại để phòng không bị nhạt. Cái khác của tông sáng kiểu Ý so với "phòng toàn màu trắng" là độ ấm: trắng ở đây hơi ngả vàng hoặc hồng, bề mặt có thớ, và ánh sáng được giữ mềm.
Tông sáng hợp với căn hộ Việt nhiều nắng, phòng ăn nhỏ, gia đình thích cảm giác nhẹ nhàng. Nhưng nó cũng dễ hỏng theo hai cách: lạnh như phòng khám khi dùng trắng xanh và bề mặt bóng, hoặc bẩn nhanh khi chọn sai chất liệu ở những chỗ hay chạm tay. Bài này đi qua bảng màu, vật liệu, cách phối nhiều lớp và các chi tiết giữ cho phòng ăn tông sáng vừa ấm vừa dùng được hằng ngày.
Trắng nào là trắng kiểu Ý
Khi chọn sơn cho phòng ăn tông sáng, người ta thường cầm bảng màu và chọn "trắng". Nhưng trắng có rất nhiều sắc: trắng có ánh xanh trông sạch và lạnh, trắng có ánh vàng hoặc hồng trông ấm hơn. Nội thất Ý gần như luôn dùng trắng ấm — giống màu vôi, màu sữa, màu đá vôi — hơn là trắng tinh lạnh.
Cách thử đơn giản: sơn ba mẫu trắng khác nhau, mỗi mẫu chừng nửa mét vuông, lên tường phòng ăn, xem vào buổi sáng, buổi trưa và buổi tối dưới đèn bàn ăn. Trắng lạnh dưới đèn vàng có thể ngả xám xịt; trắng quá vàng dưới nắng trưa có thể thành màu kem đậm. Màu đúng là màu dễ chịu ở cả ba thời điểm.
Bề mặt cũng quan trọng như màu. Sơn bóng phản chiếu ánh sáng gắt và làm lộ mọi khuyết tật tường. Sơn mờ, sơn khoáng hoặc vữa vôi trang trí cho bề mặt sâu và mềm hơn; Venice có truyền thống vữa vôi đánh bóng nhẹ gọi là marmorino, mặt tường mờ có độ sâu như đá. Ở Việt Nam, sơn mờ chất lượng tốt hoặc sơn hiệu ứng vôi là lựa chọn gần nhất, nhưng cần hỏi kỹ khả năng chịu ẩm và lau chùi trước khi dùng cho phòng ăn.
Bảng vật liệu cho phòng ăn tông sáng
Tông sáng không có nghĩa mọi thứ cùng một màu. Bảng dưới gợi ý vật liệu cho từng thành phần, kèm lưu ý riêng cho khí hậu nóng ẩm:
| Thành phần | Lựa chọn kiểu Ý | Lưu ý khi dùng ở Việt Nam |
|---|---|---|
| Tường | Sơn mờ trắng ấm, kem, be; vữa vôi hiệu ứng | Chọn loại chịu ẩm, lau được ở vùng quanh bàn |
| Mặt bàn | Gỗ sồi, tần bì sáng; travertine; gốm sứ màu kem | Travertine cần chống thấm; gỗ sáng dễ lộ vết nước |
| Ghế | Khung gỗ sáng; bọc lanh, cotton màu kem; mặt đan cói | Vỏ bọc tháo giặt được là gần như bắt buộc |
| Sàn | Gỗ sáng, gạch màu đá vôi, terrazzo sáng | Gạch mờ chống trơn; gỗ tự nhiên cần chống ẩm |
| Rèm | Vải lanh hoặc voan mỏng màu ngà | Rèm sáng lọc nắng gắt nhưng cần giặt định kỳ |
| Kim loại | Đồng thau mờ, đồng nâu, sắt đen | Đây là lớp đậm giữ cho phòng không nhạt |
Travertine là loại đá vôi hình thành từ suối khoáng, nổi tiếng nhất ở vùng Tivoli gần Rome, màu kem đến be có lỗ nhỏ tự nhiên. Nó rất hợp với phòng ăn tông sáng nhưng xốp, kỵ chất chua; mặt bàn travertine dùng hằng ngày cần được trám lỗ và chống thấm, và gia đình cần chấp nhận dấu vết theo thời gian.
Ba lớp sáng, trung, đậm: công thức giữ cho phòng khỏi nhạt
Lớp sáng chiếm phần lớn. Tường, trần, rèm và có thể cả sàn. Đây là nền, chiếm khoảng hai phần ba những gì mắt thấy. Lớp này càng ấm, phòng càng dễ chịu.
Lớp trung là đồ gỗ và vải. Mặt bàn gỗ sồi, ghế bọc lanh be, thảm màu đá. Lớp này có màu đậm hơn nền một chút, tạo chiều sâu và cho mắt thấy các món đồ thay vì một khối trắng liền.
Lớp đậm là chi tiết nhỏ. Chân bàn gỗ óc chó hoặc kim loại sẫm, khung đèn thả đồng nâu, một bình gốm màu đất, viền khung tranh. Chỉ chiếm phần nhỏ, nhưng thiếu lớp này thì phòng sáng sẽ trôi, nhìn như ảnh bị phơi sáng quá.
Một điểm màu tuỳ chọn. Xanh ô liu, xanh lơ nhạt hoặc hồng đất ở đệm ghế, bát đĩa, bình hoa. Điểm màu này có thể thay theo mùa mà không phải sơn lại tường.
Thớ và bề mặt thay cho màu. Khi không muốn thêm màu, dùng bề mặt có thớ: lanh thô, gỗ có vân rõ, gốm men rạn, cói đan. Phòng tông sáng của người Ý thường giàu thớ, không phẳng trơn.
Phòng ăn tông sáng mà vẫn dễ sống
Lo lắng lớn nhất của gia đình khi chọn tông sáng cho phòng ăn là bẩn. Nỗi lo này có cơ sở: ghế bọc vải màu kem dính nước sốt, mặt bàn gỗ sáng có vệt nước, tường quanh ghế trẻ con có dấu tay. Nhưng có thể giải quyết bằng cách chọn đúng chất liệu cho từng chỗ.
Ghế là chỗ quan trọng nhất. Vỏ bọc tháo rời giặt được, hoặc vải kỹ thuật có xử lý chống bám bẩn, giúp ghế màu sáng dùng được nhiều năm. Ghế khung gỗ mặt đan hoặc gỗ trơn không bọc là lựa chọn còn đơn giản hơn. Mặt bàn gỗ sáng nên được hoàn thiện bằng lớp phủ chịu nước tốt; dùng lót đĩa và lót ly thường xuyên. Tường quanh bàn có thể sơn loại lau được, hoặc ốp một dải vật liệu dễ lau tới ngang lưng ghế.
Sàn tông sáng như gạch màu đá vôi hay terrazzo sáng thực tế hơn sàn gỗ trắng, vì vụn thức ăn và vết nước ít lộ hơn trên bề mặt có hạt. Terrazzo là kỹ thuật lâu đời của vùng Venice, rải mảnh đá trong nền vữa rồi mài phẳng, và rất hợp với phòng ăn tông sáng kiểu Ý.
Ánh sáng cho phòng ăn tông sáng
Phòng ăn tông sáng nhận ánh sáng tự nhiên rất tốt, nhưng cũng dễ bị chói vào buổi trưa khi nắng chiếu thẳng lên tường trắng và mặt bàn sáng. Rèm voan mỏng hoặc lanh màu ngà giúp lọc nắng, biến ánh sáng gắt thành ánh sáng khuếch tán dịu, đúng chất phòng ăn Địa Trung Hải.
Buổi tối, đèn bàn ăn nên có ánh sáng ấm. Với phòng sáng, đèn thả có chao vải, chao gốm hoặc chao kính mờ cho ánh sáng mềm, tránh bóng trần chiếu thẳng tạo vùng chói trên mặt bàn sáng màu. Thêm một đèn hắt tường nhỏ giúp tường kem bừng ấm lên vào buổi tối, một hiệu ứng rất khó có với tường màu đậm.
Nhiệt độ màu của đèn cũng nên đồng nhất trong cả phòng. Một đèn thả ánh vàng trên bàn cạnh dải đèn trắng lạnh ở ô cửa sang bếp sẽ làm tường kem loang thành hai mảng màu khác nhau, điều đặc biệt dễ thấy trên nền sáng. Khi phòng ăn nối bếp, nên chọn cùng một nhóm nhiệt độ màu cho các đèn nhìn thấy được từ bàn ăn.
Cần lưu ý độ chói phản xạ: mặt bàn bóng màu sáng dưới đèn mạnh sẽ hắt sáng vào mắt người ngồi. Đây là thêm một lý do để chọn bề mặt mờ cho phòng ăn tông sáng. Chi tiết về độ cao treo đèn và nhiệt độ màu được bàn trong chuyên mục đèn và ánh sáng của trang.
Những lỗi làm phòng ăn tông sáng hỏng
Tông sáng nhìn đơn giản nhưng dễ trượt. Những lỗi hay gặp:
- Trắng lạnh khắp nơi: sơn trắng xanh, đèn trắng, gạch trắng bóng — phòng trông như phòng chờ bệnh viện.
- Không có lớp đậm: bàn trắng, ghế trắng, đèn trắng, sàn trắng — mắt không có chỗ dừng.
- Quá nhiều sắc trắng không cùng gốc: trắng ấm của tường cạnh trắng lạnh của tủ làm cả hai trông bẩn.
- Bề mặt bóng: sơn bóng, mặt bàn bóng, gạch bóng cùng lúc tạo cảm giác lạnh và chói.
- Vải sáng không tháo giặt được: sau vài tháng, ghế ố vàng và không cứu được.
- Quên tông sáng là ánh sáng: phòng tối thiếu cửa sổ sơn trắng không sáng lên mà thành xám.
Cách sửa phần lớn các lỗi này là thêm ấm và thêm thớ: đổi đèn sang ánh sáng ấm, thêm một món gỗ đậm, thay một bề mặt bóng bằng bề mặt mờ. Không cần đổi cả bảng màu.
Một ví dụ giả định: phòng ăn căn hộ 3 × 3,5 m
Giả định phòng ăn trong căn hộ hai phòng ngủ, rộng 3 m, sâu 3,5 m, một cửa sổ hướng đông nhận nắng buổi sáng, nối với bếp qua một ô cửa rộng. Gia đình ba người muốn phòng ăn nhẹ nhàng, sáng sủa, nhưng lo vết bẩn vì con năm tuổi.
Tường sơn mờ màu trắng ấm ngả kem, loại lau được. Bàn ăn tròn đường kính 110 cm, mặt gốm sứ màu kem có vân đá nhẹ thay cho travertine thật để khỏi lo vết nước cam, chân trụ gỗ sồi sẫm hơn mặt một tông — đây là một phần lớp đậm. Bốn ghế khung gỗ sồi sáng, mặt ngồi đan cói, thêm đệm ngồi rời bọc lanh be tháo giặt được. Sàn giữ gạch màu đá vôi mờ đang có.
Rèm voan màu ngà lọc nắng sáng. Đèn thả chao gốm men mờ màu trắng sữa, khung treo bằng đồng nâu. Trên tường một kệ gỗ mỏng đặt vài chiếc bát gốm màu đất và một bình hoa — điểm màu nhỏ duy nhất. Kết quả là căn phòng sáng, ấm, có đủ ba lớp màu, và những chỗ trẻ con hay chạm vào đều lau hoặc giặt được. Đây là ví dụ giả định; nguyên tắc chọn vật liệu theo chỗ hay bẩn thì áp được cho mọi phòng ăn tông sáng.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ăn tông sáng có hợp với nhà có trẻ nhỏ không?
Hợp nếu chọn đúng chất liệu: ghế không bọc hoặc vỏ bọc tháo giặt, mặt bàn có lớp phủ chịu nước, tường sơn loại lau được. Màu sáng còn giúp phát hiện vết bẩn sớm để lau ngay. Chỉ nên tránh vải sáng cố định trên ghế ăn khi con còn nhỏ.
Nên chọn trắng hay kem cho tường phòng ăn?
Tuỳ hướng sáng. Phòng nhiều nắng hướng tây có thể dùng trắng hơi ấm để không bị vàng quá; phòng hướng bắc, ít nắng hợp với kem hoặc be để bù ấm. Luôn thử mẫu lớn trên tường thật, xem ở nhiều thời điểm trong ngày trước khi sơn cả phòng.
Mặt bàn travertine có dùng hằng ngày được không?
Được nếu đá đã được trám lỗ và chống thấm, gia đình lau ngay khi đổ chanh, giấm, rượu và chấp nhận mặt đá có dấu vết theo năm tháng. Nếu muốn mặt bàn luôn như mới, gốm sứ kỹ thuật màu kem có vân đá là lựa chọn ít lo hơn.
Phòng ăn tông sáng có bị nhàm theo thời gian không?
Nền sáng trung tính thực ra dễ làm mới nhất: chỉ cần đổi đệm ghế, khăn bàn, bát đĩa, bình hoa theo mùa. Phòng có nền màu đậm hoặc hoa văn mạnh thì khó đổi hơn nhiều. Đây là lý do nhiều nhà thiết kế khuyên giữ nền sáng cho những thứ cố định.
Sàn gỗ sáng có hợp với phòng ăn không?
Hợp về thẩm mỹ, nhưng sàn gỗ tự nhiên quanh bàn ăn dễ trầy do kéo ghế và dễ thấm nước. Nên dán đệm nỉ dưới chân ghế, dùng thảm dệt phẳng dưới bàn, và chọn loại gỗ hoặc lớp phủ chịu ẩm. Gạch hoặc terrazzo sáng là lựa chọn nhàn hơn.
Có nên dùng rèm trắng cho phòng ăn không?
Rèm voan hoặc lanh màu ngà lọc nắng rất đẹp và hợp tông sáng. Cần giặt định kỳ vì phòng ăn gần bếp dễ bám dầu mỡ và mùi. Chọn rèm tháo móc dễ, vải giặt máy được, và nên có thêm một lớp rèm cản nắng nếu phòng hướng tây.