Ngày giao và lắp nội thất Ý là chặng ngắn nhất nhưng hay gây hỏng hóc nhất của cả hành trình: món đồ vượt hàng nghìn hải lý nguyên vẹn rồi bị trầy ở khung cửa, mẻ ở bậc thang, hoặc được lắp sai vị trí vì không ai hỏi chủ nhà. Chuẩn bị nhà và lối đi, đăng ký với toà nhà, có mặt lúc mở kiện, và tự mình quyết những thứ không nên để thợ quyết là bốn việc giảm phần lớn rủi ro.
Bài này đi theo thứ tự thời gian: trước ngày giao, lúc đồ tới, lúc mở kiện, lúc lắp từng loại đồ (sofa module, giường và tủ, bàn mặt đá, đèn, bếp), và những quyết định thuộc về chủ nhà. Phần kiểm lỗi và ký biên bản nghiệm thu có bài riêng trong chuyên mục.
Trước ngày giao: những việc nên xong
Một buổi giao lắp suôn sẻ được quyết định phần lớn bởi những gì làm trước đó vài ngày.
- Đăng ký với toà nhà: giờ được phép chuyển đồ, thang được dùng, có cần bọc thang, đặt cọc chuyển đồ hay danh sách người vào toà nhà không. Gửi thông tin này cho người bán để họ lên lịch.
- Dọn lối đi: dọn giày dép, chậu cây, đồ trang trí dọc hành lang và trong phòng; tháo tạm tranh treo ở góc rẽ hẹp.
- Bảo vệ sàn và tường: trải tấm bìa hoặc tấm bảo vệ trên sàn gỗ, sàn đá đánh bóng; dán bảo vệ góc tường và khung cửa ở những chỗ hẹp. Hỏi đội giao có mang sẵn không.
- Hoàn tất phần thi công liên quan: ổ điện cho đèn, hộp đấu nối trên trần đã đúng vị trí; tường chỗ treo tủ, kệ đã đủ chắc để bắt vít; sàn chỗ đặt bàn đá đã phẳng.
- Chuẩn bị sơ đồ bố trí: vị trí từng món, khoảng cách tới tường, chiều cao treo đèn, hướng sofa góc; in ra hoặc để sẵn trên điện thoại.
- Chuẩn bị bản sao đơn hàng và bản xác nhận của hãng: để đối chiếu mã, màu, cấu hình ngay khi mở kiện.
- Sắp xếp người có mặt: người quyết được việc phải ở nhà suốt buổi, không chỉ người giúp việc hay bảo vệ nhận hộ.
Lúc đồ tới: kiểm kiện trước khi mang lên
Khi xe tới, trước khi đội giao bắt đầu khiêng, hãy nhìn qua các kiện ở sảnh hoặc trên xe. Đếm số kiện so với phiếu giao, xem có kiện nào móp, rách, ướt, có dấu bị chồng vật nặng không. Nếu có, chụp ảnh ngay, cả ảnh tổng và ảnh cận, và ghi chú vào phiếu giao trước khi ký nhận số kiện. Đây là bằng chứng quan trọng nếu sau này phát hiện hư hỏng bên trong, như đã nói ở bài về đóng kiện và vận chuyển biển.
Hỏi đội giao kế hoạch đưa đồ lên: đi thang nào, khiêng theo tư thế nào ở chỗ hẹp, có tháo chân hay tháo cửa không. Đội có kinh nghiệm thường đã khảo sát hoặc đã đọc sơ đồ lối vào bạn gửi; nếu họ tỏ ra bất ngờ trước kích thước thang máy, đó là lúc nên chậm lại và bàn phương án thay vì để họ cố ép món đồ qua.
Với đồ rất nặng như bàn mặt đá nguyên khối, nhắc đội giao chia lực đúng số người, dùng đai khiêng và xe đẩy phù hợp. Một mặt đá được khiêng nằm phẳng, chịu lực ở giữa, có thể nứt dù không va vào đâu. Mặt đá nên được khiêng dựng đứng theo cạnh dài, giống cách nó được đóng kiện.
Mở kiện: chậm một chút, đỡ phải tiếc
Nên mở kiện tại chỗ đặt hoặc gần đó, sau khi đồ đã lên nhà, để giảm số lần khiêng món đồ trần không có lớp bảo vệ. Dụng cụ mở như dao rọc, xà beng nhỏ chỉ nên cắt ở lớp ngoài; đồ bọc da và vải rất dễ bị dao rọc trúng khi cắt màng bọc sát. Nhắc thợ cắt từ phía có tấm đệm, không cắt ở mặt da.
Khi lớp bọc vừa mở, đó là lúc kiểm tra quan trọng nhất: đối chiếu mã da, màu, cấu hình module và hướng góc với đơn hàng và bản xác nhận của hãng. Nếu sai, dừng lại trước khi lắp; lắp một chiếc sofa sai hướng rồi mới phát hiện thì việc tháo ra và đóng gói lại để trả về khó hơn nhiều. Chụp ảnh từng món ngay khi mở, ở ánh sáng tốt.
Đồ da vừa ra khỏi kiện có thể còn nếp hằn do đóng gói, đệm có thể xẹp tạm thời. Đó thường là hiện tượng bình thường, phục hồi dần sau vài ngày ở nhiệt độ phòng. Đừng vội kết luận là lỗi, nhưng ghi nhận lại, và nếu sau một thời gian hợp lý vẫn không hết thì báo người bán. Giữ lại các túi phụ kiện như chân, ốc, chốt nối module, bọc thay, hướng dẫn bảo quản; đây là những thứ hay thất lạc nhất trong buổi lắp.
Lắp từng loại đồ: những điểm cần để ý
Sofa module. Các khối được nối bằng chốt hoặc khoá kim loại bên dưới. Kiểm tra mọi khoá đã cài, các khối nằm thẳng hàng, mặt đệm phẳng ngang nhau. Sofa chưa nối chốt sẽ trượt tách dần khi ngồi.
Giường bọc và tủ áo. Giường cần phản đỡ đệm đúng loại và đúng chiều; tủ áo cao nên được neo vào tường để chống đổ, nhất là nhà có trẻ nhỏ. Tủ cánh trượt cần sàn phẳng và căn chỉnh ray kỹ, cánh lệch vài milimet là đóng không khít.
Bàn mặt đá hoặc mặt kính. Chân bàn lắp và cân bằng trước, mặt bàn đặt sau, kiểm tra độ thăng bằng bằng thước thuỷ. Mặt đá phải nằm đều trên các điểm đỡ; hở một điểm là mặt đá chịu lực lệch, dễ nứt về sau.
Đèn thiết kế và đèn chùm. Đèn phải được thợ điện có nghề đấu nối, kiểm tra điện áp và bộ nguồn phù hợp lưới điện Việt Nam nếu đèn sản xuất cho thị trường khác. Đèn chùm nặng phải treo vào móc chịu lực bắt vào kết cấu trần, không treo vào trần thạch cao. Đèn chùm kính nhiều chi tiết nên lắp theo sơ đồ của hãng.
Bếp và tủ âm tường. Thường do đội lắp chuyên của người bán hoặc kỹ thuật viên được hãng hướng dẫn làm, kéo dài nhiều ngày. Đấu nối nước, gas, điện cho thiết bị bếp phải do thợ có chuyên môn thực hiện và kiểm tra rò rỉ trước khi bàn giao.
Những quyết định chủ nhà phải tự làm
Trong buổi lắp, có những câu hỏi mà thợ hay tự quyết cho nhanh, nhưng câu trả lời lại ảnh hưởng tới việc dùng hằng ngày nhiều năm. Chiều cao treo đèn thả trên bàn ăn, khoảng cách sofa tới tường để rèm kéo được, vị trí bắt vít tủ treo có trùng đường ống trong tường không, hướng mở cánh tủ, độ cao của kệ treo. Đó là những việc chủ nhà nên trực tiếp quyết, có sơ đồ trong tay, đứng tại chỗ.
Một nhóm quyết định khác liên quan tới việc khoan và cắt vào nhà: khoan tường để neo tủ, khoan trần để treo đèn, cắt bớt chân tường để bếp vừa. Trước khi thợ khoan, hỏi xem có đường điện hay ống nước ở chỗ đó không, và đề nghị dùng máy dò nếu không chắc. Một lỗ khoan trúng ống nước âm tường để lại hậu quả lớn hơn nhiều so với một món đồ lắp lệch.
Cuối cùng, nếu có gì không đúng như đơn, không ký nhận "đã lắp đặt hoàn tất" chỉ để buổi lắp kết thúc. Ghi rõ những điểm còn tồn vào biên bản, hẹn ngày xử lý. Bài nghiệm thu trong cùng chuyên mục hướng dẫn cách ghi biên bản cho chặt.
Rác đóng gói: dọn gì, giữ lại gì
Một bộ phòng khách nhập khẩu có thể để lại cả một đống thùng gỗ, bìa, xốp, màng bọc. Dịch vụ lắp đặt của người bán thường gồm thu gom vật liệu đóng gói, nhưng nên hỏi trước, vì nhiều chung cư không cho để rác cồng kềnh ở khu vực chung và có thể tính phí xử lý. Thùng gỗ đã qua xử lý theo chuẩn đóng kiện quốc tế có thể tái sử dụng; nếu đội giao không lấy, hỏi xem có đơn vị thu gom gỗ pallet nào nhận không thay vì đốt hay bỏ ở bãi rác.
Có vài thứ nên giữ lại thay vì dọn hết. Thứ nhất, nhãn kiện và phiếu đóng gói dán bên ngoài thùng, vì chúng ghi số đơn hàng, số kiện, có khi cả mã sản phẩm; chụp ảnh nếu không muốn giữ bản giấy. Thứ hai, toàn bộ vật liệu đóng gói của món nào nghi ngờ hư hỏng vận chuyển, cho tới khi người bán hoặc bảo hiểm xác nhận đã xem xong. Thứ ba, các túi phụ kiện, chân thay, ốc dư, bọc thay, mẩu da vải dự phòng nếu hãng gửi kèm; những mẩu này rất có ích khi sau này cần sửa vết hoặc đối chiếu màu.
Cuối buổi, đi một vòng cùng trưởng nhóm lắp để chắc không còn ốc vít, dao rọc, mảnh xốp nhỏ sót lại dưới gầm sofa hay trong ngăn tủ, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ hoặc thú cưng.
Những ngày đầu với đồ mới
Đồ nội thất vừa đi một hành trình dài từ khí hậu châu Âu sang khí hậu nhiệt đới cần vài ngày đến vài tuần để "quen nhà". Da có thể còn mùi của quá trình thuộc và đóng gói, đệm mút cần thời gian để đàn hồi đều, gỗ và veneer điều chỉnh độ ẩm theo không khí trong phòng. Nên để phòng thoáng, tránh bật điều hoà quá lạnh và quá khô liên tục ngay từ ngày đầu, và tránh đặt đồ da, đồ gỗ ngay trong vệt nắng chiếu trực tiếp qua cửa kính.
Trong những ngày này, hãy dùng đồ bình thường nhưng để ý: có tiếng kêu ở khung hay khớp nối không, đệm có lún lệch một bên không, cánh tủ có tự mở hay lệch dần không, mặt đá có vết ố nào mới xuất hiện không. Những hiện tượng xuất hiện trong thời gian đầu nên được ghi lại kèm ngày và ảnh, rồi báo người bán trong thời hạn báo lỗi của hợp đồng, thay vì đợi đến khi chúng nặng hơn. Hướng dẫn chăm sóc cụ thể cho da, gỗ, đá trong khí hậu nóng ẩm có ở chuyên mục bảo quản trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Có nên để đội giao mở kiện ở sảnh toà nhà cho dễ khiêng không?
Chỉ khi toà nhà cho phép và món đồ thật sự không lọt nếu còn nguyên kiện. Khiêng đồ trần qua hành lang và thang máy tăng nguy cơ trầy. Nếu buộc phải mở ở sảnh, bọc lại các góc bằng tấm đệm trước khi khiêng.
Nếp hằn trên da sofa mới mở kiện có phải lỗi không?
Thường là do đóng gói và phục hồi dần sau vài ngày ở nhiệt độ phòng. Ghi nhận và chụp ảnh lúc mở; nếu sau một thời gian hợp lý nếp hằn vẫn rõ, báo người bán để kiểm tra theo điều khoản bảo hành.
Đèn mua từ châu Âu có cắm thẳng vào điện ở Việt Nam được không?
Lưới điện Việt Nam và châu Âu cùng khoảng 220–230V, 50Hz, nên nhiều đèn dùng được, nhưng phích cắm, đuôi bóng và bộ nguồn cần kiểm tra. Để thợ điện có nghề đấu nối và kiểm tra trước khi bật.
Có cần neo tủ áo vào tường không?
Nên neo, đặc biệt tủ cao và nhà có trẻ nhỏ. Tủ đổ khi trẻ leo hoặc kéo ngăn là tai nạn đã được cảnh báo nhiều nơi. Hỏi đội lắp mang theo phụ kiện neo phù hợp với loại tường nhà bạn.
Buổi lắp phát hiện thiếu một phụ kiện thì làm sao?
Ghi vào biên bản, chụp ảnh, yêu cầu người bán nêu ngày giao bổ sung. Không ký hoàn tất nếu món đồ chưa dùng được an toàn, như sofa module thiếu chốt nối hay đèn thiếu móc treo.
Ai chịu trách nhiệm nếu thợ làm trầy sàn hoặc tường khi giao?
Nên thoả thuận trong hợp đồng rằng người bán chịu trách nhiệm hư hỏng do đội giao lắp gây ra. Chụp ảnh tình trạng sàn và tường trước buổi giao để có căn cứ, và ghi ngay vào biên bản nếu có hư hỏng.