Giá một món nội thất Ý bán ở Việt Nam là tổng của khoảng tám lớp: giá xuất xưởng của hãng, đóng gói, vận chuyển trong châu Âu tới cảng, cước biển, bảo hiểm, thuế và phí khi nhập khẩu, kho và giao nội địa, lắp đặt, cộng biên lợi nhuận và chi phí vận hành của người bán. Hiểu từng lớp giúp bạn đọc báo giá, so hai báo giá cho đúng, và nhận ra khi nào một con số thấp bất thường.
Bài này không đưa số thật, vì giá và cước thay đổi theo hãng, theo thời điểm, theo tỉ giá. Thay vào đó là cách mỗi lớp được tính, lớp nào thường bị giấu, và một ví dụ giả định để thấy tỉ trọng. Phần thủ tục và thuế suất cụ thể thuộc chuyên môn hải quan, ở đây chỉ nói vừa đủ để người mua hỏi đúng câu.
Tám lớp chi phí, từ nhà máy tới phòng khách
Giá xuất xưởng. Giá hãng bán cho nhà nhập khẩu hoặc đại lý, theo bảng giá dành cho đối tác. Mức này phụ thuộc cấu hình: cùng một mẫu sofa, bản da cao cấp có thể chênh rất xa bản vải. Giá xuất xưởng thường đã gồm đóng gói tiêu chuẩn của hãng, nhưng không gồm đóng thùng gỗ gia cố cho đường biển xa.
Đóng gói xuất khẩu. Thùng gỗ, khung gỗ bảo vệ, túi chống ẩm cho đồ bọc, đồ dễ vỡ như kính và đá. Gỗ dùng đóng kiện quốc tế phải xử lý theo tiêu chuẩn ISPM 15, nên không thể dùng gỗ thô bất kỳ.
Vận chuyển trong châu Âu. Từ nhà máy (thường ở các vùng sản xuất phía bắc nước Ý) tới kho gom hàng hoặc cảng. Nhiều đơn nhỏ của nhiều hãng được gom về một kho rồi mới đóng chung container.
Cước biển và phụ phí. Cước theo container nguyên hoặc theo khối hàng ghép, cộng các phụ phí nhiên liệu, phí cảng hai đầu. Nội thất bọc chiếm nhiều thể tích so với trọng lượng, nên tiền cước tính theo khối là chính.
Bảo hiểm hàng hoá. Thường tính theo tỉ lệ trên giá trị hàng. Có hay không, ai mua, mức nào, phụ thuộc điều kiện giao hàng trong hợp đồng mua với hãng.
Thuế và phí nhập khẩu. Thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, phí làm thủ tục, kiểm tra nếu có. Hàng có chứng từ xuất xứ hợp lệ từ EU có thể được hưởng thuế suất ưu đãi theo Hiệp định EVFTA, tuỳ mặt hàng và lộ trình — cách tính cụ thể thuộc chuyên môn hải quan.
Kho, giao và lắp đặt trong nước. Lưu kho chờ giao, xe tải, công bốc vác (đặc biệt khi phải khiêng bộ hoặc cẩu qua ban công), thợ lắp, xử lý rác thải đóng gói.
Biên của người bán. Gồm tiền thuê showroom, hàng trưng bày, nhân viên, vốn nằm trong hàng tồn và tiền cọc chờ, bảo hành người bán tự gánh, và lợi nhuận. Lớp này lớn hay nhỏ tuỳ mô hình kinh doanh, không thể suy từ giá hãng.
Một ví dụ giả định để thấy tỉ trọng
Giả định một chiếc sofa có giá xuất xưởng quy ước là 100 đơn vị. Các con số dưới đây chỉ là ví dụ giả định để minh hoạ cách các lớp cộng dồn, không phản ánh giá hay thuế suất thật của bất kỳ món hay hãng nào.
| Lớp | Ví dụ giả định (đơn vị) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Giá xuất xưởng | 100 | Mốc quy ước |
| Đóng gói gia cố | 3 | Thùng gỗ, túi chống ẩm |
| Vận chuyển châu Âu tới cảng | 4 | Gom hàng nhiều hãng |
| Cước biển và phụ phí | 8 | Tính theo thể tích chiếm chỗ |
| Bảo hiểm | 1 | Tỉ lệ trên giá trị hàng |
| Thuế và phí nhập khẩu | 20 | Rất khác nhau theo mặt hàng, chứng từ, thời điểm |
| Kho, giao, lắp trong nước | 5 | Tăng mạnh nếu phải cẩu |
| Giá vốn tại kho người bán | 141 | Tổng các lớp trên |
Trong ví dụ này, chỉ riêng việc đưa món đồ từ cổng nhà máy tới phòng khách đã cộng thêm hơn bốn phần mười giá xuất xưởng, trước khi tính biên của người bán. Đó là lý do giá bán lẻ ở Việt Nam thường cao hơn khá nhiều so với giá niêm yết của cùng món đó ở một cửa hàng tại Ý, và vì sao so sánh trực tiếp hai con số ấy dễ dẫn tới kết luận sai.
Ví dụ cũng cho thấy hai lớp dao động mạnh nhất: thuế (phụ thuộc mã hàng và chứng từ xuất xứ) và cước (phụ thuộc thị trường vận tải biển từng thời kỳ). Báo giá có thời hạn hiệu lực ngắn thường vì hai lớp này.
Đọc báo giá: lớp nào hay bị tách ra hoặc giấu đi
Hai báo giá cho cùng một món có thể chênh nhau chỉ vì cách gói các lớp. Có nơi báo giá "trọn gói tới nhà, đã lắp", có nơi báo giá tại kho, chưa giao, chưa lắp, chưa thuế giá trị gia tăng. Trước khi so, hãy đưa cả hai về cùng một mốc: món đồ đã nằm đúng chỗ trong nhà bạn, đã lắp xong, đã có hoá đơn.
Những khoản hay xuất hiện thêm vào phút cuối: phí giao lên tầng cao khi thang máy không vừa, phí cẩu, phí lắp bếp hoặc tủ âm tường (thường tính riêng), phí tháo dỡ đồ cũ, phí lưu kho khi bạn chưa nhận được hàng đúng hẹn, phụ phí khi đổi cấu hình sau khi đã đặt. Hỏi danh sách các khoản có thể phát sinh và đề nghị ghi vào báo giá rằng ngoài những khoản đã liệt kê thì không còn khoản nào khác.
Một điểm nữa là tỉ giá. Hàng Ý được hãng tính bằng euro. Có người bán chốt giá bằng đồng Việt Nam ngay khi ký, có người chốt theo tỉ giá ngày thanh toán từng đợt. Cách thứ hai đẩy rủi ro tỉ giá sang người mua; không sai, nhưng cần biết trước và ghi rõ tỉ giá tham chiếu là của ngân hàng nào, ngày nào.
Khi nào một mức giá thấp đáng nghi
Nhìn vào tám lớp, có thể thấy giá bán lẻ tại Việt Nam khó thấp hơn nhiều so với giá xuất xưởng cộng các chi phí bắt buộc. Một chiếc sofa được chào là "hàng Ý nhập khẩu nguyên chiếc" với giá thấp hơn cả giá niêm yết của chính món đó tại cửa hàng ở Ý cần một lời giải thích. Có những lời giải thích hợp lý: hàng trưng bày, hàng tồn mẫu cũ, cấu hình đơn giản nhất, người bán chịu lỗ để giải phóng kho. Cũng có lời giải thích không hợp lý: món đồ không thật sự sản xuất ở Ý.
Cách phản ứng không phải là nghi ngờ mọi giá thấp, mà là hỏi đúng: món này là hàng mới hay trưng bày, cấu hình gì, nhập lô nào, có chứng từ gì. Phần kiểm giấy tờ và dấu hiệu gia công nơi khác nằm ở chuyên mục thẩm định hàng nhập. Ở góc chi phí, chỉ cần nhớ rằng mỗi lớp trong tám lớp đều có người phải trả, và nếu một lớp biến mất khỏi giá thì nên biết nó đã đi đâu.
Ngược lại, giá cao cũng không tự chứng minh điều gì. Biên của người bán có thể lớn vì showroom đắt tiền, dịch vụ thiết kế kèm theo, hoặc đơn giản là chính sách giá. Đọc theo lớp giúp bạn thương lượng phần biên đó thay vì mặc cả mù mờ.
Tự mua ở Ý mang về có rẻ hơn không
Một câu hỏi hay gặp: sang Milan dự hội chợ hoặc du lịch, mua thẳng ở cửa hàng rồi gửi về có rẻ hơn mua ở Việt Nam không. Câu trả lời thường là ít rẻ hơn người ta tưởng, vì bạn phải tự gánh gần như mọi lớp ở trên, chỉ bỏ được biên của người bán trong nước, nhưng lại mất hiệu quả gom hàng. Một chiếc sofa đi lẻ chịu cước theo khối hàng ghép, phí làm thủ tục cho một lô nhỏ không rẻ hơn bao nhiêu so với lô lớn, và bạn phải tự lo đóng kiện, chọn đơn vị giao nhận, làm thủ tục nhập khẩu, giao từ cảng về nhà.
Thêm vào đó là những thứ khó định giá: bảo hành của hãng thường gắn với thị trường bán, nên mang về Việt Nam có thể không được đại lý tại đây nhận bảo hành; hàng hỏng trong vận chuyển thì bạn tự làm việc với bảo hiểm; đồ điện (đèn, sofa ngả điện) có thể cần đổi phích, đổi bộ nguồn. Nếu vẫn muốn tự mua, hãy hỏi cửa hàng ở Ý có dịch vụ giao hàng quốc tế tới tận nhà không, và so tổng chi phí tới phòng khách chứ không so giá trên nhãn.
Thủ tục nhập khẩu hàng cá nhân và hàng phi mậu dịch có quy định riêng, thay đổi theo thời kỳ; nên hỏi đơn vị làm thủ tục hải quan hoặc tham khảo chuyên mục hải quan trước khi mua.
Chi phí sau khi mua cũng nằm trong giá
Một món nội thất Ý thường được mua để dùng mười năm, mười lăm năm hoặc lâu hơn, nên chi phí thật không dừng ở hoá đơn. Có những khoản sẽ đến sau: sản phẩm dưỡng da định kỳ, thay mút đệm khi xẹp, bọc lại da hoặc vải sau nhiều năm, thay chân hoặc phụ kiện kim loại, sửa cơ cấu ngả. Với đồ Ý, phụ tùng chính hãng phải đặt từ Ý, nên lại đi qua đúng những lớp vận chuyển và thuế như món đồ ban đầu, chỉ ở quy mô nhỏ hơn.
Vì thế khi so hai lựa chọn, ngoài giá mua nên hỏi thêm vài câu về chi phí sở hữu. Hãng có bán riêng vỏ bọc thay hay không. Đệm có tháo ra thay mút được hay dính liền khung. Chân có chuẩn ren thông dụng hay kiểu riêng của hãng. Người bán có giữ phụ tùng thông dụng trong kho hay lần nào cũng phải đặt từ Ý. Một chiếc sofa vỏ tháo được, đệm thay được, có thể sống gấp đôi một chiếc rẻ hơn nhưng bọc liền khung.
Không cần tính chi phí sở hữu chính xác đến từng đồng; chỉ cần biết món nào khi hỏng thì sửa được ở Việt Nam, món nào phải chờ phụ tùng từ Ý nhiều tháng. Phần chăm sóc và phục hồi đồ Ý có chuyên mục riêng trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nội thất Ý ở Việt Nam đắt hơn ở Ý nhiều như vậy?
Vì giá ở Việt Nam phải cộng đóng gói, vận chuyển châu Âu, cước biển, bảo hiểm, thuế và phí nhập khẩu, kho, giao, lắp và biên của người bán. Các lớp này cộng dồn trên giá xuất xưởng, nên chênh lệch lớn là bình thường, không tự nó là dấu hiệu bị hớ.
Hàng Ý có được giảm thuế nhờ EVFTA không?
Nhiều mặt hàng có xuất xứ EU được hưởng thuế suất ưu đãi theo EVFTA nếu chứng từ xuất xứ hợp lệ và đúng lộ trình cắt giảm. Mức cụ thể tuỳ mã hàng và thời điểm; hỏi người bán đã áp ưu đãi chưa, phần chi tiết thuộc chuyên môn hải quan.
Báo giá chưa gồm thuế giá trị gia tăng có bình thường không?
Bình thường trong một số ngành, nhưng phải ghi rõ. Khi so hai báo giá, đưa cả hai về cùng mốc đã gồm thuế, đã giao, đã lắp, đã có hoá đơn, mới so được.
Tỉ giá euro thay đổi thì giá có đổi không?
Tuỳ hợp đồng. Có người bán chốt giá đồng Việt Nam ngay khi ký, có người tính theo tỉ giá ngày thanh toán. Hỏi trước và ghi rõ cách tính, ngân hàng và ngày tham chiếu nếu giá phụ thuộc tỉ giá.
Phí lắp đặt có thường nằm trong giá không?
Với sofa và ghế thì thường gồm giao và lắp đơn giản. Bếp, tủ âm tường, đèn chùm lớn hay tính riêng vì cần thợ chuyên và thời gian. Hỏi danh sách phí lắp cho từng món trước khi chốt.
Có nên ép người bán giảm vào biên lợi nhuận không?
Thương lượng là chuyện bình thường, nhưng biên đó còn trả cho bảo hành, dịch vụ sau bán và hàng trưng bày. Ép giá quá sát có thể đổi lấy dịch vụ kém hơn; nên thương lượng kèm điều kiện như giao đúng hạn, bảo hành rõ ràng.