Một phòng tắm 3–4 m² làm theo tinh thần Ý dựa vào bốn nguyên tắc: thiết bị treo để lộ sàn, một vật liệu chính chạy liền từ sàn lên tường, chỗ chứa đồ giấu vào trong tường thay vì treo kệ nhô ra, và một tấm kính cố định thay cho cabin tắm đóng khung. Không có món nào trong số đó làm phòng rộng thêm một centimet, nhưng tất cả cộng lại khiến mắt thấy phòng rộng hơn và người dùng ít va chạm hơn.
Phòng tắm căn hộ và nhà phố ở Việt Nam thường hẹp và dài, cửa mở vào giữa cạnh dài hoặc ở đầu hẹp, có khi không có cửa sổ. Bài này đưa ra ba kiểu bố trí theo hình dáng phòng với kích thước ví dụ, cách chọn thiết bị cỡ nhỏ, cách giải bài toán vòi sen trong phòng hẹp, chỗ chứa đồ, ánh sáng và thông gió, rồi đến những lỗi làm phòng nhỏ chật thêm. Phần vật liệu và thiết bị chung của phòng tắm Ý được trình bày ở bài phòng tắm phong cách Ý.
Ba kiểu bố trí theo hình dáng phòng
Phòng tắm nhỏ ít khi có nhiều lựa chọn bố trí, vì vị trí ống thoát và cửa đã cố định. Ba kiểu dưới đây phủ phần lớn tình huống. Kích thước là ví dụ giả định để hình dung:
| Kiểu bố trí | Hình dáng phòng | Cách xếp | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|---|
| Một dãy thẳng | Hẹp dài, ví dụ 1,4 × 2,4 m, cửa ở đầu hẹp | Lavabo gần cửa, bồn cầu giữa, khu tắm cuối phòng | Lối đi dọc phòng; lavabo và bồn cầu nên nông |
| Hai bên đối diện | Gần vuông hoặc rộng hơn, ví dụ 1,8 × 2,0 m | Lavabo một bên, bồn cầu bên kia, khu tắm ở cuối | Khoảng giữa hai thiết bị đủ để đứng |
| Chữ L | Cửa ở giữa cạnh dài, ví dụ 1,6 × 2,2 m | Lavabo đối diện cửa, bồn cầu một đầu, khu tắm đầu kia | Cửa nên mở ra ngoài hoặc dùng cửa trượt |
| Khu tắm ướt toàn phòng | Rất nhỏ, dưới 3 m² | Không vách, cả phòng là khu ướt, sàn dốc về một phễu | Thiết bị và tủ phải chịu nước bắn; giấy vệ sinh có hộp kín |
Kiểu "phòng ướt" toàn phần là cách nhiều căn hộ nhỏ ở châu Âu dùng khi không đủ chỗ cho vách. Nó đòi hỏi chống thấm cả phòng, sàn dốc toàn phần và mọi thứ trong phòng chịu được nước, đổi lại không cần vách kính chiếm chỗ.
Khu tắm trong phòng hẹp: chọn vách và cửa
Vách kính cố định một tấm. Một tấm kính cố định dài chừng 80 đến 100 cm, không cánh, chặn phần lớn nước bắn từ đầu sen. Không có cánh nghĩa là không cần chỗ mở cánh, không có bản lề để hỏng và ít khung để bám cặn.
Đầu sen đặt đúng hướng. Với vách cố định không cánh, đầu sen nên đặt ở tường xa lối vào và phun về phía tường, không phun thẳng ra lối hở. Sen trần giúp nước rơi thẳng xuống, ít bắn ngang hơn sen tường.
Rèm tắm thay vách. Trong phòng rất hẹp hoặc nhà thuê, rèm tắm vải chống nước treo trên thanh âm trần là giải pháp gọn, dễ thay. Chọn loại giặt được và để rèm mở cho khô sau khi tắm.
Cửa phòng tắm mở ra ngoài hoặc trượt. Cánh cửa mở vào trong phòng tắm nhỏ chiếm cả khoảng đứng trước lavabo. Cửa mở ra ngoài, cửa trượt âm tường hoặc cửa trượt ốp ngoài đều giải phóng chỗ đáng kể.
Bỏ bồn tắm. Bồn tắm dài 1,5 đến 1,7 m chiếm gần hết một cạnh phòng nhỏ. Nếu gia đình hiếm khi ngâm mình, bỏ bồn tắm để có khu tắm rộng và lối đi thoáng là đánh đổi đáng giá nhất.
Thiết bị cỡ nhỏ: những con số nên hỏi
Catalogue phòng tắm Ý thường có các dòng thiết bị thu gọn dành riêng cho phòng nhỏ. Khi chọn, các thông số dưới đây quyết định phòng thoáng hay chật:
- Độ sâu lavabo: lavabo thường sâu khoảng 45 đến 50 cm; dòng thu gọn có thể chỉ khoảng 30 đến 40 cm. Mỗi 10 cm bớt đi là 10 cm lối đi thêm.
- Độ nhô của bồn cầu treo: bồn cầu thu gọn nhô ra khỏi tường ít hơn bồn tiêu chuẩn vài centimet đến cả chục centimet, vẫn đủ thoải mái cho người lớn.
- Lavabo góc: tận dụng góc chết, hợp với phòng chữ L.
- Tủ lavabo nông, ngăn kéo thay cánh: ngăn kéo cho phép lấy đồ từ trên xuống, không cần chỗ quỳ trước cánh tủ.
- Vòi gắn tường: giải phóng mặt bàn lavabo, cho phép chọn lavabo nông hơn.
- Bộ trộn sen âm tường: không có thanh trượt và vòi nổi chiếm chỗ trong khu tắm.
- Máy giặt: nếu buộc đặt trong phòng tắm, dùng máy cửa trước đặt dưới mặt bàn lavabo dài, có ổ điện an toàn và chống nước.
Đừng chỉ dựa vào ảnh catalogue để ước lượng độ lớn. Ảnh phòng tắm Ý thường chụp bằng ống kính góc rộng ở phòng mẫu. Đo bằng thước, dán kích thước thiết bị lên sàn và tường bằng băng dính giấy rồi đứng thử là cách chắc nhất.
Mẹo thị giác kiểu Ý để phòng rộng ra
Một vật liệu từ sàn lên tường. Khi sàn và tường cùng một loại gạch hoặc cùng một lớp phủ, mắt không thấy đường ranh giới, phòng như liền khối và rộng hơn. Có thể đổi nhẹ ở khu tắm bằng cùng vật liệu nhưng khác bề mặt.
Gương rộng hết bề ngang. Một tấm gương rộng bằng cả mảng tường phía trên lavabo nhân đôi chiều sâu phòng. Gương có đèn hắt phía sau trông như nổi khỏi tường.
Hốc tường thay kệ. Hốc âm tường trong khu tắm và trên bồn cầu, trong tiếng Ý gọi là "nicchia", chứa dầu gội, giấy vệ sinh, khăn nhỏ mà không có gì nhô ra. Hốc cần làm từ lúc xây thô, chống thấm kỹ và đáy hơi dốc ra ngoài để nước không đọng.
Ít màu, ít đường nét. Một tông chính, tối đa một màu nhấn. Phụ kiện cùng một màu kim loại. Mỗi đường mạch, mỗi thanh khung, mỗi màu thêm vào đều là một nét cắt ngang tầm mắt.
Ánh sáng dàn đều. Đèn hắt ở gương, đèn âm trần nhỏ ở khu tắm, có khi một dải đèn chạy dưới tủ treo. Không có góc tối, phòng không bị co lại.
Chỗ chứa đồ không làm phòng chật
Phòng tắm nhỏ chật vì đồ hơn là vì thiết bị. Chai lọ, khăn, giấy, đồ vệ sinh, máy sấy tóc tràn ra mọi mặt phẳng. Cách tiếp cận của phòng tắm Ý là giấu đồ vào ba chỗ: trong tường, dưới lavabo và sau gương. Hốc tường đã nói ở trên. Tủ dưới lavabo nên là ngăn kéo, ngăn trên nông cho đồ nhỏ, ngăn dưới sâu cho chai lớn và đồ dự trữ.
Tủ gương là món đáng giá nhất của phòng tắm nhỏ. Tủ gương âm tường, chỉ để lộ mặt gương phẳng, chứa được bàn chải, thuốc men, mỹ phẩm hằng ngày mà không chiếm thêm chút nào. Tủ gương nổi sâu chừng 12 đến 15 cm cũng tốt, miễn là không va đầu khi cúi rửa mặt. Bên trong tủ gương nên có ổ điện nhỏ an toàn nếu muốn sạc bàn chải điện, để không có dây chạy trên mặt bàn.
Khoảng tường trên bồn cầu là chỗ trống quen thuộc có thể đặt một tủ treo nông hoặc vài kệ mảnh. Khăn tắm có thể treo trên thanh sưởi khăn, vừa giữ chỗ vừa giúp khăn khô nhanh trong mùa nồm. Móc treo tường thay cho giá treo khăn nhiều tầng giúp lối đi thoáng hơn. Cuối cùng, mạnh dạn chuyển những thứ không cần ở phòng tắm ra ngoài: khăn dự trữ, giấy vệ sinh số lượng lớn, đồ trang điểm ít dùng nên ở tủ phòng ngủ.
Ánh sáng và thông gió cho phòng tắm nhỏ không cửa sổ
Phòng tắm nhỏ không cửa sổ là trường hợp phổ biến ở căn hộ Việt. Ánh sáng nên có ít nhất hai lớp: đèn chung dàn đều, thường là vài đèn âm trần nhỏ, và đèn cho gương chiếu vào mặt từ phía trước hoặc hai bên chứ không chỉ từ trên đầu, để không tạo bóng dưới mắt khi cạo râu hay trang điểm. Ánh sáng trung tính hoặc hơi ấm, có độ hoàn màu tốt, giúp nhìn đúng màu da.
Đèn trong phòng tắm phải có cấp bảo vệ chống nước phù hợp với vùng đặt, khu tắm trực tiếp cần cấp cao hơn khu khô. Việc phân vùng và chọn cấp bảo vệ nên để thợ điện có nghề quyết định theo quy định hiện hành; người dùng chỉ cần nhớ hỏi điều đó khi mua đèn nhập khẩu.
Thông gió với phòng nhỏ không cửa sổ là điều kiện sống còn của mọi vật liệu đẹp. Quạt hút chọn theo thể tích phòng, nên có chế độ chạy trễ sau khi tắt đèn, đường ống thoát ra ngoài trời thật. Một khe hở dưới cánh cửa hoặc lá chớp thông gió trên cửa giúp không khí mới đi vào thay cho không khí ẩm bị hút ra. Thiếu đường vào, quạt chạy mà không khí gần như không đổi.
Lỗi hay gặp làm phòng tắm nhỏ chật thêm
Cabin tắm khung nhôm dày. Khung, ray, cánh trượt chiếm chỗ và chia phòng thành nhiều ô. Một tấm kính cố định không khung thoáng hơn hẳn.
Gạch nhỏ nhiều màu. Sàn một màu, tường một màu khác, viền thêm màu thứ ba làm phòng vụn ra. Giữ một vật liệu chính.
Tủ lavabo đặt sàn quá to. Tủ chạm sàn, cánh mở, sâu 50 cm trong phòng 1,4 m ngang khiến lối đi chỉ còn một khe. Tủ treo nông với ngăn kéo hợp hơn.
Kệ góc inox nhiều tầng. Kệ góc nhô ra trong khu tắm vừa vướng vừa bám cặn. Hốc tường làm từ đầu là lựa chọn gọn gàng hơn.
Một bóng đèn giữa trần. Phòng nhỏ chỉ có một đèn giữa trần sẽ có bóng tối ở góc và khi đứng trước gương mặt bị tối. Thêm đèn gương là thay đổi rẻ mà hiệu quả.
Câu hỏi thường gặp
Phòng tắm 2,5 m² có lắp được vòi sen riêng không?
Thường được nếu chấp nhận kiểu phòng ướt toàn phần: không vách, cả phòng dốc về một phễu, thiết bị và tủ chịu nước. Khi đó khu tắm dùng chung khoảng đứng với lavabo. Cần chống thấm toàn bộ sàn và chân tường lên cao.
Có nên dùng gạch màu tối cho phòng tắm nhỏ?
Có thể, nếu dùng một màu cho cả phòng và có đủ ánh sáng. Màu tối liền khối làm góc phòng mờ đi, tạo cảm giác sâu. Màu tối pha trộn với màu sáng thành nhiều mảng mới làm phòng nhỏ lại. Màu tối cũng lộ cặn trắng của nước cứng rõ hơn.
Tủ gương âm tường có làm yếu tường không?
Tường gạch xây có thể đục hốc cho tủ gương nếu không phải tường chịu lực và không có đường ống, dây điện bên trong. Ở chung cư, nhiều tường không được đục; hãy hỏi ban quản lý và người làm kỹ thuật trước. Tường mỏng nên dùng tủ gương nổi.
Cửa trượt có hợp phòng tắm không?
Hợp và tiết kiệm chỗ, nhưng cửa trượt thường kín kém hơn cửa mở về âm thanh và mùi. Cửa trượt âm tường cần tường đủ dày và làm từ khi xây thô. Cửa trượt ốp ngoài lắp được sau nhưng cần mảng tường trống bên cạnh để cánh trượt vào.
Thanh sưởi khăn có cần thiết ở Việt Nam không?
Ở miền Bắc mùa nồm và mùa đông, thanh sưởi khăn giúp khăn khô nhanh, đỡ mùi, và làm ấm phòng tắm nhỏ một chút. Ở miền Nam ít cần hơn. Loại chạy điện phải lắp ở vị trí an toàn theo phân vùng điện phòng tắm, đấu nối do thợ điện làm.
Máy giặt đặt trong phòng tắm nhỏ có ổn không?
Ổn nếu chọn máy cửa trước đặt dưới mặt bàn, có ổ điện riêng chống nước và chống giật, ống thoát nối kín vào đường thoát. Phòng cần thông gió tốt vì máy giặt thêm hơi ẩm. Nếu nhà có chỗ khác như lô gia, nên đặt máy giặt ở đó.