Không có câu trả lời chung cho mọi nhà: sofa da hợp nhà dùng điều hoà, ít nắng chiếu trực tiếp, cần lau chùi nhanh; sofa vải hợp nhà thông gió tự nhiên, không bật điều hoà nhiều, chấp nhận giặt vỏ định kỳ. Khí hậu nóng ẩm của Việt Nam làm cả hai đều có điểm yếu: da kỵ nắng và kỵ khô do điều hoà, vải kỵ nồm ẩm và vết bẩn thấm.
Bài này so sánh theo các tình huống thật của một gia đình Việt: phòng có hay không điều hoà, mùa nồm ở miền Bắc, nắng chiều ở miền Nam, nhà có trẻ nhỏ, có chó mèo, nấu nướng nhiều, và mức thời gian bạn sẵn sàng bỏ ra để chăm sofa. Phần phân biệt các loại da và vải chi tiết thuộc danh mục chất liệu của trang; ở đây chỉ nhắc đủ để ra quyết định.
Ngành sofa Ý dùng da và vải thế nào
Sofa da gắn với hình ảnh đồ Ý vì nước Ý có truyền thống thuộc da lâu đời, với những vùng thuộc da nổi tiếng như quanh Santa Croce sull'Arno ở Tuscany và Arzignano ở Veneto. Nhiều mẫu sofa da Ý kinh điển bọc da dày, có khâu tay ở đường viền.
Nhưng sofa vải cũng chiếm phần rất lớn trong catalogue các hãng Ý, đặc biệt từ những năm 1960–1970 khi các mẫu sofa module mềm mại, bọc vải, ra đời. Hôm nay, nhiều hãng Ý cho khách chọn từ hàng trăm mẫu vải và vài chục loại da cho cùng một kiểu dáng, và rất nhiều mẫu vải có vỏ tháo ra được, tiếng Ý gọi là sfoderabile.
Như vậy, chọn sofa Ý không phải chọn giữa “Ý thật là da” và “vải là hàng thường”. Điều cần hỏi là chất lượng cụ thể của tấm da hay tấm vải, và nó có hợp nhà bạn không.
So sánh theo tình huống dùng
Mỗi ô là xu hướng chung; mức độ thật phụ thuộc chất lượng cụ thể của da hoặc vải:
| Tình huống | Sofa da | Sofa vải |
|---|---|---|
| Phòng không điều hoà, trời nóng | Ngồi lâu dính lưng, bí, nhất là da phủ màng dày | Thoáng hơn, đặc biệt lanh, cotton, vải dệt thưa |
| Phòng điều hoà chạy nhiều | Da dễ khô, cần dưỡng; ngồi mát tay | Thoải mái; ít ảnh hưởng |
| Mùa nồm, độ ẩm rất cao | Bề mặt đọng hơi nước, dễ nấm mốc ở đường may nếu bỏ lâu | Vải hút ẩm, mùi ẩm, có thể nổi đốm mốc |
| Nắng chiếu trực tiếp | Phai màu, khô nứt theo thời gian | Bạc màu, sợi yếu dần |
| Trẻ nhỏ đổ nước, sữa | Lau ngay được nếu da có lớp phủ | Thấm nhanh; dễ xử lý hơn nếu vỏ tháo giặt được |
| Chó mèo | Móng cào để lại vết khó sửa | Vải dệt chặt chống móc tốt hơn; vải dệt vòng dễ bị kéo sợi |
| Nấu nướng nhiều, phòng thông bếp | Lau được dầu mỡ bám | Bám mùi, cần giặt vỏ |
| Công chăm sóc | Lau bụi, dưỡng định kỳ | Hút bụi, giặt vỏ định kỳ |
Nhìn bảng sẽ thấy không bên nào thắng tuyệt đối. Thứ quyết định thường là hai câu: nhà bạn có bật điều hoà phần lớn thời gian ở phòng khách không, và bạn ngại lau chùi hay ngại giặt giũ hơn.
Một số nhà chọn giải pháp giữa: sofa vải có vỏ tháo được cho phòng khách gia đình, và một ghế bành da làm điểm nhấn.
Chọn da cho khí hậu nóng ẩm: những điểm cần hỏi
Da có lớp phủ hay không. Da phủ màu và lớp bảo vệ (thường gọi da pigmented hoặc da hoàn thiện) chống vết bẩn tốt, dễ lau, hợp nhà có trẻ. Da aniline gần như không phủ, sờ rất mềm và đẹp theo thời gian, nhưng thấm nước, thấm dầu, phai nhanh dưới nắng. Semi-aniline ở giữa.
Da thật hay vật liệu giả da. Ở Việt Nam, nhiều sản phẩm gọi chung là “da” nhưng thật ra là da PU, da PVC hay da ghép. Vật liệu tổng hợp rẻ hơn, dễ lau, nhưng trong khí hậu nóng ẩm có thể bong tróc lớp mặt sau vài năm. Hỏi rõ thành phần và yêu cầu ghi vào hoá đơn.
Da toàn sofa hay chỉ mặt tiếp xúc. Một số sofa chỉ bọc da thật ở mặt ngồi, lưng và tay, còn mặt sau và hai hông dùng vật liệu khác cùng màu. Không phải lỗi, nhưng phải được nói rõ, vì giá trị và độ bền khác nhau.
Màu da. Màu trung tính như nâu cognac, nâu đất, xám tro thường “già” đẹp hơn trắng kem hay đen tuyền. Màu sáng lộ vết, màu đen lộ bụi và vết xước bạc.
Đường may. Đường may kép, mũi chỉ đều và chặt; chỉ tốt không bị mục khi ẩm. Ở nhà nồm, đường may là chỗ nấm mốc hay bắt đầu.
Chọn vải cho khí hậu nóng ẩm: những điểm cần hỏi
Thành phần sợi. Sợi tự nhiên như lanh, cotton, len thoáng nhưng dễ nhăn, dễ ố; sợi tổng hợp như polyester, acrylic, polypropylene bền màu, ít hút ẩm hơn; vải pha cân bằng hai bên. Với nhà nồm ẩm, vải pha có tỉ lệ sợi tổng hợp cao hoặc vải kỹ thuật chống bám bẩn thường dễ sống hơn.
Độ bền mài mòn. Thường ghi bằng chỉ số Martindale, tính bằng số vòng cọ xát trước khi vải hỏng. Con số càng cao càng chịu dùng nhiều; hỏi con số của mẫu vải bạn chọn thay vì chỉ nghe “vải dày”.
Độ bền màu ánh sáng. Phòng khách nhiều nắng nên hỏi vải có công bố độ bền màu với ánh sáng không. Vải màu đậm phai rõ hơn màu nhạt.
Kiểu dệt. Vải dệt chặt, bề mặt phẳng chịu móng mèo và ít bám lông hơn; vải bouclé, vải dệt vòng đẹp nhưng dễ bị móc sợi.
Vỏ tháo được. Với khí hậu ẩm và gia đình có trẻ nhỏ, đây có lẽ là tiêu chí quan trọng nhất. Hỏi vỏ giặt máy hay giặt khô, có co rút không, có bán vỏ thay thế không.
Ngộ nhận thường gặp về sofa da và sofa vải
“Da càng dày càng tốt.” Độ dày chỉ là một yếu tố. Da dày mà thuộc kém, phủ màng nhựa dày vẫn bí và nứt; da mỏng hơn nhưng thuộc tốt, lớp phủ vừa phải có thể mềm và bền. Hỏi loại da và cách hoàn thiện quan trọng hơn hỏi độ dày.
“Sofa vải nhanh hỏng hơn sofa da.” Vải bọc có chỉ số mài mòn cao và vỏ tháo giặt được có thể dùng nhiều năm, lại thay vỏ được khi cũ. Sofa da rẻ, nhất là vật liệu giả da, có khi bong tróc trước cả vải.
“Da thật thì không bao giờ bong.” Da thật không bong theo kiểu da PU, nhưng lớp màu phủ trên da có thể mòn, nứt ở chỗ hay cọ xát như tay vịn, mép đệm, nhất là khi da bị khô do nắng và điều hoà mà không được dưỡng.
“Vải chống thấm thì không cần lau ngay.” Lớp xử lý chống bám bẩn chỉ giúp chất lỏng đọng thành giọt trong một khoảng thời gian, cho bạn kịp thấm đi. Để lâu vẫn thấm. Lớp xử lý cũng mòn dần qua các lần giặt.
“Sofa Ý thì phải là da.” Như đã nói, catalogue các hãng Ý có rất nhiều mẫu bọc vải, và nhiều mẫu kinh điển ra đời với vải bọc. Chọn chất liệu theo nhà bạn, không theo hình dung về thương hiệu.
Sống chung với khí hậu: dù chọn loại nào
Kẻ thù chung của cả da và vải là ánh nắng trực tiếp và độ ẩm kéo dài. Đặt sofa ra khỏi luồng nắng chiều qua cửa kính, hoặc dùng rèm, phim cách nhiệt. Một chiếc sofa đặt sát cửa ban công hướng tây sẽ phai màu không đều chỉ sau một hai mùa nắng: phần lưng bạc, phần dưới đệm còn nguyên.
Mùa nồm, đóng cửa khi không khí bên ngoài ẩm hơn bên trong, bật hút ẩm hoặc điều hoà chế độ khô. Kéo sofa cách tường vài phân để không khí lưu thông, nhất là khi tường là tường ngoài hay tường có dấu hiệu thấm. Nấm mốc ở mặt sau sofa thường do tường ẩm, không phải do sofa.
Phòng điều hoà chạy liên tục làm không khí khô, da mất ẩm nhanh hơn; không đặt sofa da ngay dưới luồng gió điều hoà. Sofa vải thì ít bị ảnh hưởng bởi điều hoà nhưng hút bụi mịn, cần hút bụi định kỳ.
Cách chăm da chi tiết, xử lý mốc và vết bẩn thuộc danh mục bảo quản của trang; giặt sofa vải tại nhà có những hướng dẫn chung đáng tham khảo, hoặc thuê dịch vụ vệ sinh có kinh nghiệm với vải bọc nhập khẩu.
Gợi ý nhanh theo hoàn cảnh
Nếu vẫn phân vân, những gợi ý sau giúp thu hẹp lựa chọn:
- Căn hộ chung cư, phòng khách luôn bật điều hoà, ít nắng trực tiếp: da phủ bảo vệ hoặc semi-aniline, màu trung tính.
- Nhà phố thông gió tự nhiên, ít bật điều hoà: vải lanh pha hoặc vải dệt thoáng, vỏ tháo được.
- Nhà có trẻ dưới năm tuổi: vải kỹ thuật chống bám bẩn có vỏ tháo, hoặc da có lớp phủ; tránh da aniline và vải bouclé màu sáng.
- Nhà có mèo: vải dệt chặt như microfiber hay vải bạt dày, hoặc chuẩn bị trụ cào để giữ sofa.
- Nhà gần biển: tránh khung, chân kim loại không xử lý chống gỉ; vải tổng hợp chịu ẩm, muối tốt hơn.
- Người thích đồ “già” đẹp theo thời gian, chấp nhận vết dùng: da aniline hoặc semi-aniline, đặt chỗ không nắng.
Trước khi quyết, xin mẫu da hoặc vải mang về nhà, đặt đúng chỗ sẽ kê sofa vài ngày, xem dưới ánh sáng ngày và đèn tối, thử nhỏ một giọt nước ở góc mẫu. Nhiều hãng Ý có bảng mẫu chất liệu và cho mượn mẫu nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Sofa da có nóng khi ngồi mùa hè không?
Da phủ màng dày và da tổng hợp giữ nhiệt hơn, ngồi lâu dễ dính lưng nếu phòng không mát. Da aniline thoáng hơn chút. Với phòng không bật điều hoà, sofa vải thường dễ chịu hơn; có thể trải thêm tấm lanh mỏng trên mặt da trong mùa nóng.
Sofa vải có dễ bị mốc mùa nồm không?
Có thể, nhất là vải sợi tự nhiên, màu sáng, trong phòng đóng kín không hút ẩm. Giữ phòng khô, hút bụi định kỳ, để sofa cách tường, và nếu vỏ tháo được thì phơi gió vào ngày khô. Thấy đốm mốc nên xử lý sớm.
Da PU có phải lựa chọn tốt cho khí hậu nóng ẩm?
Da PU dễ lau và rẻ, nhưng lớp mặt có thể bong tróc sau vài năm, nhanh hơn trong môi trường nóng ẩm và nắng. Nếu chọn, hỏi độ dày, lớp nền và bảo hành bong tróc. Không nên trả giá như da thật cho vật liệu tổng hợp.
Có nên chọn sofa vải màu trắng?
Đẹp và hợp phong cách Ý tối giản, nhưng chỉ nên khi vỏ tháo giặt được hoặc vải có xử lý chống bám bẩn, và nhà ít trẻ nhỏ, thú cưng. Màu kem, ngà, cát hơi xám che vết tốt hơn trắng tinh mà vẫn sáng.
Sofa da thật bao lâu thì cần dưỡng?
Tuỳ loại da, môi trường và mức dùng, nhiều hãng khuyến nghị dưỡng vài lần mỗi năm, dày hơn nếu phòng chạy điều hoà nhiều. Luôn dùng sản phẩm hợp với loại da và thử ở chỗ khuất trước. Theo hướng dẫn của hãng là an toàn nhất.
Mèo cào sofa da có sửa được không?
Vết xước nhẹ trên da có lớp phủ có thể làm mờ bằng sản phẩm phục hồi màu; vết rách sâu thì cần thợ phục hồi da hoặc thay mảng. Phòng hơn chữa: chuẩn bị trụ cào gần sofa, cắt móng định kỳ, và che tạm sofa khi mới đón mèo về.