Một phòng ngủ phong cách Ý nhận ra được nhờ ba điều: chiếc giường là nhân vật chính, thường có đầu giường bọc vải hoặc da đủ lớn để làm mảng tường; số món đồ ít nhưng món nào cũng hoàn thiện kỹ; và chất liệu được chọn để chạm vào thấy dễ chịu, từ gỗ óc chó, sơn mài mờ đến vải bọc dày. Màu sắc thường dịu, ánh sáng chủ yếu là gián tiếp, tủ áo được làm liền khối với tường thay vì đứng chơ vơ giữa phòng.
Với căn hộ Việt, phòng ngủ chính thường chỉ từ 10 đến 16 m², trần khoảng 2,7 đến 2,9 m, có điều hoà chạy gần như quanh năm và nồm ẩm vài tháng ở miền Bắc. Bài này đi từ cách nhận diện hai hướng chính, cổ điển và hiện đại, sang cách bố trí theo kích thước thật, món nào cần, món nào bỏ, rồi đến những lỗi hay gặp khi muốn phòng ngủ "trông như ở Ý". Phần chọn giường bọc, tủ áo, tab đầu giường và phòng ngủ tông xanh được viết riêng trong cùng chuyên mục.
Nhận ra một phòng ngủ kiểu Ý qua năm dấu hiệu
Giường là trung tâm, đầu giường làm mảng tường. Thay vì treo tranh lớn hay ốp cả tường bằng gỗ, phòng ngủ kiểu Ý thường để đầu giường bọc nệm cao và rộng gánh vai trò điểm nhấn. Nhiều mẫu hiện đại có đầu giường rộng hơn hẳn mặt đệm, ôm luôn hai tab hai bên, tạo thành một khối liền.
Ít món, nhưng đường hoàn thiện kỹ. Một chiếc giường, hai tab, một tủ ngăn kéo thấp, tủ áo liền tường, có khi thêm một ghế bành nhỏ. Cái làm nên vẻ Ý không nằm ở số lượng mà ở chi tiết: đường may đều, cạnh gỗ vê tròn, ngăn kéo đóng êm, tay nắm âm hoặc rất mảnh.
Đồ đồng bộ theo bộ, hoặc phối có chủ ý. Truyền thống Ý có khái niệm "camera da letto", tức bộ phòng ngủ gồm giường, tab, tủ ngăn kéo và tủ áo cùng một dòng thiết kế. Hướng hiện đại lại thích phối: giường bọc vải, tab gỗ, tủ ngăn kéo sơn mài, nhưng giữ chung một gam màu và một ngôn ngữ đường nét.
Chất liệu để chạm vào. Vải bọc dày dặn, da mềm, gỗ có vân thật, mặt sơn mài mờ, đôi khi một mặt đá nhỏ trên tab. Phòng ngủ là nơi tay và chân chạm vào đồ đạc nhiều nhất, nên cảm giác bề mặt được coi trọng hơn độ bóng.
Ánh sáng gián tiếp. Đèn hắt sau đầu giường, đèn đọc sách gắn tường, đèn bàn trên tab, hạn chế đèn trần chiếu thẳng. Phòng ngủ kiểu Ý hiếm khi sáng trưng; nó có nhiều điểm sáng nhỏ, ấm, bật theo nhu cầu.
Hai hướng chính: cổ điển Ý và hiện đại Ý
Phần lớn phòng ngủ "kiểu Ý" ở Việt Nam rơi vào một trong hai hướng dưới đây, hoặc pha giữa hai. Bảng so sánh giúp bạn biết mình đang hướng tới đâu trước khi chọn món đầu tiên:
| Khía cạnh | Cổ điển Ý | Hiện đại Ý |
|---|---|---|
| Giường | Đầu giường chạm hoặc bọc nệm có nút, khung gỗ sơn, chân tiện | Đầu giường bọc phẳng hoặc chần ô lớn, chân thấp hoặc giấu chân |
| Tab và tủ ngăn kéo | Gỗ sơn, mặt đá, chân cong, tay nắm đồng | Khối vuông, sơn mài mờ hoặc veneer, tay nắm âm |
| Màu | Kem, vàng nhạt, xanh nhạt, điểm vàng đồng | Xám ấm, be, nâu đất, xanh xám, điểm đen |
| Chất liệu bọc | Gấm, nhung có hoa văn | Vải trơn dệt thô, bouclé, da mờ |
| Hợp với | Phòng rộng, trần cao, nhà phố có phào chỉ | Căn hộ, phòng nhỏ, trần thấp |
| Rủi ro | Dễ thành rườm rà, nặng nề trong phòng 12 m² | Dễ thành lạnh lẽo nếu thiếu vải và gỗ |
Với căn hộ phổ biến ở Việt Nam, hướng hiện đại dễ áp hơn vì đồ thấp, gọn, ít chi tiết cản mắt. Nếu thích cổ điển, cách an toàn là chọn một món cổ điển làm điểm nhấn, chẳng hạn một tủ ngăn kéo chân cong, còn lại giữ đơn giản.
Bố trí theo kích thước thật của phòng
Phòng ngủ kiểu Ý trông thoáng vì đồ đạc có đủ khoảng thở. Trước khi chọn giường, nên vẽ mặt bằng theo các bước sau:
- Đo phòng chính xác, đánh dấu cửa đi, cửa sổ, cục lạnh điều hoà, ổ điện, công tắc. Vị trí điều hoà quyết định nhiều hơn bạn nghĩ: luồng gió không nên thổi thẳng vào đầu người nằm.
- Chọn cỡ giường theo phòng chứ không theo mong muốn. Một chiếc giường bọc kiểu Ý thường rộng hơn mặt đệm khoảng 10 đến 25 cm mỗi chiều vì khung bọc và đầu giường dày. Đệm 1,6 m có thể thành khung ngoài 1,8 m.
- Chừa lối đi. Hai bên giường nên có ít nhất khoảng 60 cm để đi lại thoải mái, cuối giường khoảng 70 cm trở lên nếu có tủ áo đối diện. Đây là con số tham khảo thường dùng trong thiết kế nhà ở, không phải quy chuẩn bắt buộc.
- Tính khoảng mở của cánh tủ. Cánh mở cần thêm khoảng bằng chiều rộng cánh, thường 45 đến 50 cm, cộng chỗ đứng. Phòng hẹp thì cánh trượt hoặc cánh gập đáng cân nhắc.
- Thử bằng băng dính giấy. Dán viền giường, tab, tủ áo lên sàn đúng kích thước rồi đi lại vài ngày. Cách rẻ nhất để biết phòng có bị chật hay không.
Ví dụ giả định: phòng 3,2 × 3,8 m. Giường khung ngoài 1,8 × 2,15 m kê giữa tường dài 3,2 m còn mỗi bên 70 cm cho tab nhỏ và lối đi; cuối giường còn 1,65 m, đủ đặt tủ áo sâu 60 cm và vẫn chừa lối hơn 1 m. Nếu chọn khung ngoài 2,0 m, mỗi bên chỉ còn 60 cm và tab phải rất nhỏ.
Món nào cần, món nào bỏ
Phòng ngủ Ý gọn vì người ta dám bỏ bớt. Danh sách dưới đây giúp phân biệt món làm nên phong cách và món chỉ làm chật phòng:
- Cần: giường có đầu giường đủ cao để tựa lưng đọc sách, thường từ 100 cm tính từ sàn trở lên với giường hiện đại.
- Cần: hai tab đầu giường có ngăn kéo, cao xấp xỉ mặt đệm hoặc thấp hơn chút để với tay tự nhiên.
- Cần: tủ áo liền tường hoặc phòng thay đồ nhỏ, để quần áo không tràn ra ghế.
- Nên có nếu đủ chỗ: tủ ngăn kéo thấp hoặc tủ "settimino" bảy ngăn, vừa chứa đồ lót, vừa làm mặt đặt đồ.
- Nên có nếu đủ chỗ: một ghế bành nhỏ hoặc băng ghế cuối giường, chỗ ngồi xỏ giày và vắt áo mặc lại.
- Bỏ: bàn trang điểm lớn trong phòng 10–12 m²; một tấm gương treo và một kệ nhỏ trong phòng tắm thường đủ.
- Bỏ: tivi lớn treo đối diện giường nếu muốn giữ tinh thần phòng ngủ Ý; nếu cần tivi, đặt trong tủ có cánh hoặc chọn khung mảnh tối màu.
- Bỏ: quá nhiều gối trang trí, rèm nhiều lớp có diềm; chúng làm phòng nặng và bám bụi.
Nguyên tắc chung: món nào không dùng hằng tuần thì nên có chỗ cất đóng cửa. Mặt phẳng càng trống, phòng càng có không khí Ý.
Tông màu, chất liệu và ánh sáng trong phòng ngủ Ý
Phòng ngủ kiểu Ý hiện đại thường dùng một nền trung tính ấm, như be, xám pha nâu, trắng ngà, rồi đưa một màu chính vào bằng vải bọc giường hoặc tường đầu giường: xanh xám, xanh rêu nhạt, đất nung nhạt, nâu thuốc lá. Màu đậm được dùng thành mảng lớn, liền khối, thay vì rải rác nhiều điểm nhỏ.
Chất liệu nên có ít nhất ba lớp cảm giác: một loại gỗ có vân, một loại vải dày, và một điểm cứng hoặc mát như kim loại mảnh, đá nhỏ trên mặt tab, kính khói. Phòng chỉ toàn gỗ công nghiệp phẳng một màu sẽ khó ra không khí Ý dù kiểu dáng đúng. Vải rèm nên là lanh hoặc vải pha lanh rủ thẳng, hai lớp: một lớp voan lọc nắng, một lớp cản sáng cho giấc ngủ.
Ánh sáng chia thành ba loại: đèn chung nhẹ, có thể là đèn hắt trần hoặc một đèn ốp mảnh; đèn đọc sách cho từng người, gắn tường có cần xoay hoặc đặt trên tab; và đèn hắt tạo không khí, thường giấu sau đầu giường hoặc dưới gầm giường. Ánh sáng ấm khoảng 2.700 đến 3.000 K hợp phòng ngủ hơn ánh sáng trắng. Phần chọn đèn thiết kế và đọc thông số được trình bày ở chuyên mục đèn và ánh sáng kiểu Ý.
Áp vào khí hậu và nếp sống Việt
Ở Ý, phòng ngủ thường có cửa chớp gỗ ngoài cửa sổ và tường dày giữ mát. Căn hộ Việt có cửa kính lớn, nắng gắt buổi chiều và điều hoà chạy nhiều giờ, nên vài điều chỉnh là cần thiết. Vải bọc giường nên chọn loại thoáng, dễ hút bụi, tránh nhung dày ở phòng hướng tây không có rèm cản nắng tốt, vì nhung bạc màu nhanh dưới nắng.
Điều hoà làm không khí khô khi chạy, còn mùa nồm lại ẩm ngược lại. Đồ gỗ thật và veneer chịu được nếu không bị gió lạnh thổi thẳng và không đặt sát tường ngoài ẩm. Nên để giường cách tường vài centimet nếu tường là tường ngoài hay bị thấm, và giữ gầm giường có khe thoáng.
Nếp sống Việt cũng khác: nhiều gia đình cho con nhỏ ngủ chung, phòng ngủ kiêm chỗ làm việc, chỗ phơi đồ trong nhà. Một phòng ngủ kiểu Ý tốt cho người Việt là phòng tính trước những việc đó: giường đủ rộng hoặc có giường phụ kéo ra, một góc bàn làm việc mảnh có thể đóng lại, tủ áo có khoang treo đồ mặc dở. Phong cách chỉ đẹp lâu khi nó phục vụ được cách sống thật của gia đình.
Những lỗi hay gặp khi làm phòng ngủ "kiểu Ý"
Giường quá to so với phòng. Thấy giường bọc đầu cao rộng trong ảnh rất đẹp, nhưng đặt vào phòng 11 m² thì lối đi còn 40 cm, tab không còn chỗ. Phòng nhỏ nên chọn đầu giường cao nhưng không rộng quá mặt đệm nhiều.
Ốp tường đầu giường bằng quá nhiều chất liệu. Gỗ, da, gương, đèn LED, phào chỉ cùng xuất hiện trên một mảng tường là dấu hiệu "làm sang" quá tay. Phòng ngủ Ý thường để đầu giường tự làm điểm nhấn, tường phía sau trơn hoặc chỉ một lớp vải hay sơn.
Bê nguyên bộ phòng ngủ cổ điển vào căn hộ trần thấp. Giường có trụ cao, tủ áo có mái và phào làm trần 2,7 m trông thấp hẳn. Nếu thích cổ điển, chọn món thấp và giữ khoảng trống phía trên.
Chỉ dùng một nguồn sáng trên trần. Đèn trần chiếu thẳng xuống làm phòng phẳng và gắt. Ít nhất nên có đèn đọc sách riêng cho từng bên giường.
Mua theo ảnh mà không hỏi kích thước khung ngoài. Nhiều catalogue ghi cỡ đệm làm tên mẫu, còn kích thước thật lớn hơn. Hỏi rõ chiều rộng, chiều dài, chiều cao đầu giường của khung ngoài trước khi đặt, nhất là với hàng đặt sản xuất không đổi trả được.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ngủ 9 m² có làm được kiểu Ý không?
Được, nếu chấp nhận bớt món. Chọn giường đệm 1,4 hoặc 1,6 m có khung bọc mỏng, kê sát một bên tường hoặc giữa tường hẹp, dùng tab treo tường thay tab đứng và tủ áo cánh trượt. Giữ màu nhạt và một chất liệu vải đẹp ở đầu giường là đủ ra tinh thần.
Có cần mua cả bộ phòng ngủ cùng một hãng không?
Không bắt buộc. Bộ đồng bộ dễ hài hoà nhưng dễ đơn điệu và đắt nếu là hàng nhập. Phối giường của một dòng với tab, tủ của dòng khác vẫn đẹp nếu giữ chung gam màu, chung độ cao tương đối và cùng kiểu chân hoặc tay nắm.
Phòng ngủ kiểu Ý có hợp với sàn gạch không?
Hợp, nhất là gạch vân đá hoặc gạch màu đất khổ lớn. Sàn gạch mát chân trong khí hậu nóng, nhưng nên có một tấm thảm dưới hai phần ba giường để bước xuống không lạnh và giảm tiếng vang trong phòng có nhiều mặt cứng.
Nên đặt giường quay đầu vào tường nào?
Thường là tường dài nhất không có cửa sổ, để đầu giường bọc có mảng tường trọn vẹn làm nền và hai bên đủ chỗ cho tab. Tránh đặt đầu giường ngay dưới cục lạnh điều hoà hoặc nơi gió thổi thẳng vào đầu.
Rèm kiểu Ý nên chọn loại nào?
Rèm vải rủ thẳng, treo cao gần trần và rộng hơn khung cửa để cửa sổ trông lớn hơn. Hai lớp là phổ biến: voan lanh mỏng lọc nắng ban ngày và lớp vải cản sáng cho giấc ngủ. Hạn chế diềm, tua rua và rèm nhiều nếp xếp.
Phòng ngủ có nên dùng sơn mài bóng không?
Sơn mài bóng đẹp nhưng lộ vân tay, vết xước và phản chiếu đèn ngủ khá mạnh. Trong phòng ngủ, sơn mài mờ hoặc bán mờ dễ sống hơn. Nếu thích bóng, dùng ở một món nhỏ như tủ ngăn kéo thay vì cả mảng tủ áo lớn.