Phong cách Ý hợp với nhà Việt nhất khi được dùng như một ngôn ngữ chất liệu và tỉ lệ, không phải một bộ trang phục: giữ tỉ lệ thấp, chất liệu thật, màu ấm của Ý, nhưng để chỗ cho bàn thờ, nếp ngồi bệt, bữa cơm đông người, nhiều thế hệ và cái nồm ẩm của khí hậu nhiệt đới. Pha đúng thì ngôi nhà vừa có chất Ý vừa là nhà Việt; pha sai thì thành một phòng trưng bày lạnh hoặc một bản sao "sang chảnh" quá tay.
Bài này đi qua những điểm nếp sống Việt khác với căn hộ ở Ý, các cầu nối chất liệu giữa hai truyền thống, cách bố trí bàn thờ trong không gian kiểu Ý, và một danh sách dấu hiệu cho thấy căn nhà đã "làm sang" quá tay, kèm cách sửa ít tốn kém.
Nếp sống Việt khác gì căn hộ ở Ý
Phong cách nội thất luôn sinh ra từ một nếp sống. Đặt cạnh nhau, có thể thấy những chỗ cần điều chỉnh khi đem phong cách Ý về:
| Khía cạnh | Căn hộ Ý điển hình | Nhà Việt điển hình | Điều chỉnh cần có |
|---|---|---|---|
| Ngồi | Ngồi sofa, ghế | Ngồi sofa và ngồi bệt, ngồi chiếu | Thảm dày dễ giặt, ghế đôn thấp, bàn trà thấp vừa tầm ngồi sàn |
| Ăn | Bàn ăn, phục vụ từng phần | Mâm cơm chung, nhiều món giữa bàn | Bàn ăn đủ rộng, mặt bàn chịu nóng và dễ lau |
| Thờ cúng | Không có không gian tương đương | Bàn thờ gia tiên ở vị trí trang trọng | Thiết kế bàn thờ ngay từ đầu, cùng ngôn ngữ chất liệu |
| Gia đình | Hạt nhân, ít người | Thường nhiều thế hệ, khách đến thường xuyên | Nhiều chỗ ngồi linh hoạt, đồ bền, dễ lau |
| Khí hậu | Mùa hè khô nóng, mùa đông lạnh | Nóng ẩm, nồm, mưa bão, nắng tây | Chọn hoàn thiện chịu ẩm, chắn nắng, thông gió |
| Giày dép | Thường đi giày trong nhà | Bỏ dép ở cửa | Khu cửa vào có tủ giày đủ lớn, sàn sạch để đi chân trần |
Những điều chỉnh này không làm mất chất Ý. Ngược lại, chúng giúp căn nhà đẹp trong lúc được sống, chứ không chỉ đẹp trong ảnh chụp ngày bàn giao.
Cầu nối chất liệu giữa hai truyền thống
Sơn mài Việt và sơn mài Ý. Cả hai đều quý bề mặt sơn được mài phẳng, sâu. Một khay sơn mài, một bình phong sơn mài hay một bức tranh sơn mài đặt cạnh tủ sơn mài mờ kiểu Ý tạo sự liên kết tự nhiên. Sơn mài truyền thống Việt dùng nhựa cây sơn, khác về vật liệu với sơn mài công nghiệp trên tủ Ý, nhưng chung tinh thần.
Gốm Việt và gốm Ý. Gốm men rạn, men lam, gốm thô của các làng gốm Việt đứng rất hợp bên gốm Ý và trên mặt đá. Một bình gốm lớn có thể thay cho mọi món trang trí mua theo bộ.
Đá mài và terrazzo. Sàn đá mài của nhà Việt những năm cũ là họ hàng của terrazzo Venice. Giữ lại hoặc làm mới sàn đá mài là cách nối nhà Việt với Ý một cách tự nhiên.
Gạch bông và gạch xi măng hoa văn. Cùng kỹ thuật ép màu vào xi măng; một mảng gạch bông ở bếp hay hiên hợp với cả Tuscany lẫn Địa Trung Hải kiểu Ý.
Gỗ cũ của gia đình. Tủ chè, sập gụ, tủ gỗ thời bao cấp có tỉ lệ thấp, chân thon hoặc khối chắc, đặt trong nền tối giản Ý là một điểm nhấn có câu chuyện, điều mà không món mua mới nào có được.
Mây tre và cói. Đồ mây tre Việt hợp với nhánh hiện đại Ý giữa thế kỷ 20 và Địa Trung Hải, vì chính thiết kế Ý cũng dùng nhiều mây, cói, rơm đan ở mặt ghế.
Bàn thờ trong không gian kiểu Ý
Bàn thờ gia tiên là điểm khác lớn nhất giữa nhà Việt và nhà Ý, và cũng là chỗ hay bị xử lý vội: thiết kế xong cả nhà theo phong cách Ý rồi mới đặt một bàn thờ chạm trổ đỏ vàng mua sẵn vào, trông như hai căn nhà khác nhau. Cách tốt hơn là đưa bàn thờ vào bản vẽ ngay từ đầu.
Với nhà phố, bàn thờ thường ở tầng trên cùng, có phòng riêng. Phòng thờ có thể làm theo cùng ngôn ngữ của cả nhà: gỗ óc chó hoặc gỗ tự nhiên sẫm, tường màu ấm, ánh sáng dịu từ trên xuống, sàn cùng loại. Đồ thờ chọn một chất liệu thống nhất, ví dụ toàn đồng mờ hoặc toàn gốm men lam, sẽ trang nghiêm hơn nhiều so với nhiều chất liệu lẫn lộn.
Với căn hộ, bàn thờ thường là một kệ hoặc tủ trong phòng khách. Có thể thiết kế như một phần của hệ tủ chung: cùng loại gỗ, cùng màu, cao hơn tầm mắt khi ngồi, có hốc riêng và đèn ấm âm trong hốc. Khi nhìn tổng thể, nó là một phần của bức tường gỗ trang nhã; khi đứng trước nó, nó có đủ sự trang trọng riêng.
Nên tránh đặt bàn thờ ngay cạnh tivi hay đối diện cửa nhà vệ sinh vì lý do thẩm mỹ và sự trang nghiêm, và tránh dùng đèn LED đổi màu, nhựa giả gỗ bóng. Những chọn lựa cụ thể về hướng, vị trí theo quan niệm từng gia đình thì gia chủ tự quyết theo nếp nhà mình.
Khí hậu nóng ẩm: chọn hoàn thiện theo từng khu trong nhà
Tầng trệt và phòng khách đón khách. Bụi từ phố, người ra vào nhiều, sàn hay ẩm khi nồm. Hợp với da có lớp phủ, vải bọc dệt dày dễ hút bụi, đá mài mờ đã chống thấm, gạch mặt nhám. Tránh nhung sáng màu, da aniline không phủ, gỗ tự nhiên chạm sàn trực tiếp.
Bếp và khu ăn. Hơi nước, dầu mỡ, nhiệt. Mặt bếp đá hoặc đá nhân tạo chịu nhiệt, cánh tủ sơn mài mờ hoặc phủ chống ẩm, mép cánh dán kín. Mặt bàn ăn đá tự nhiên cần chống thấm và lau ngay vết chua, vết dầu.
Phòng ngủ có điều hoà. Không khí khô hơn khi điều hoà chạy lâu, ẩm hơn khi tắt. Gỗ và da cần tránh gió điều hoà thổi trực tiếp. Có thể dùng vải nhung, len mỏng, những chất liệu ấm áp kiểu Ý mà ở tầng trệt khó giữ.
Phòng hướng tây và tầng áp mái. Nắng chiều làm bạc da, nứt gỗ, phai vải. Cần cửa chớp, mành hoặc rèm chắn nắng, kính có lớp giảm nhiệt; đặt đồ da, gỗ quý xa cửa sổ.
Nhà vệ sinh và khu giặt. Ẩm thường trực. Đồ gỗ chỉ dùng loại chịu nước, tủ treo cách sàn, có quạt hút. Gạch khổ lớn và đá mài mờ là lựa chọn bền cho cả phong cách Ý lẫn khí hậu Việt.
Mùa nồm. Đóng cửa khi không khí ngoài ẩm hơn trong nhà, chạy máy hút ẩm, lau khô sàn đá bóng. Đây là thói quen vận hành chứ không phải lựa chọn phong cách, nhưng quyết định đồ Ý có bền hay không.
Tám dấu hiệu căn nhà đã "làm sang" quá tay
Phong cách Ý bị hiểu nhầm thành "sang", và cố làm sang là con đường ngắn nhất dẫn tới một căn nhà nặng nề, nhanh lỗi thời. Các dấu hiệu dễ nhận:
- Vàng ở khắp nơi: chân sofa, tay nắm, khung tranh, phào trần, đèn chùm đều ánh vàng bóng.
- Mọi bề mặt đều bóng: gạch bóng kiếng, tủ bóng gương, bàn kính, đá bóng, da bóng cùng một không gian.
- Đèn chùm pha lê nhiều tầng trong phòng khách trần dưới 3 m, treo thấp tới mức che tầm nhìn.
- Phào chỉ và trần giật cấp nhiều lớp trên mọi trần, kể cả hành lang và phòng ngủ nhỏ.
- Sofa quá khổ chiếm gần hết phòng khách, lối đi hẹp hơn một người.
- Đá vân mạnh ở mọi nơi: sàn, tường tivi, mặt bếp, mặt bàn đều đá vân lớn, tranh nhau.
- Đồ trang trí theo bộ: tượng, bình, đĩa trang trí mua cả bộ đặt kín mọi mặt kệ.
- Không có dấu vết của người ở: không sách, không ảnh gia đình, không đồ cũ có ý nghĩa.
Nếu một căn nhà có từ bốn dấu hiệu trở lên, rất có thể nó đang cố trông đắt hơn là cố sống tốt. Tinh thần nội thất Ý, ở cả nhánh cổ điển lẫn hiện đại, luôn đặt chất liệu và tỉ lệ lên trước sự phô bày.
Sửa nhanh một căn nhà đã "quá tay"
Không phải đập đi làm lại. Nhiều chỉnh sửa nhỏ cho hiệu quả lớn, xếp theo mức tốn kém tăng dần:
| Vấn đề | Cách sửa ít tốn kém | Cách sửa sâu hơn |
|---|---|---|
| Quá nhiều vàng bóng | Thay tay nắm, chân đèn sang đồng mờ hoặc đen mờ; cất bớt khung vàng | Sơn lại phào nhũ vàng cùng màu tường |
| Quá nhiều bề mặt bóng | Thêm thảm lớn, rèm vải tự nhiên, gối vải dệt | Mài mờ mặt đá, thay cánh tủ bóng bằng cánh mờ |
| Đèn chùm quá to | Nâng độ cao treo, thêm đèn cây, đèn bàn để không phụ thuộc đèn chùm | Thay bằng đèn thả cỡ vừa hoặc đèn hắt trần |
| Đồ trang trí theo bộ | Cất hai phần ba, giữ lại vài món, thêm sách, gốm, ảnh gia đình | Thay kệ mở bằng tủ cánh kín |
| Đá vân tranh nhau | Che bớt bằng thảm, đặt đồ gỗ trơn trước mảng đá | Thay một mảng đá vân bằng tường sơn trơn hoặc gỗ |
Thứ tự nên làm: bắt đầu từ ánh sáng và vải vì rẻ, nhanh và thay đổi cảm giác nhiều nhất; sau đó tới phụ kiện kim loại; cuối cùng mới tới bề mặt cố định như phào, đá. Nhiều căn nhà chỉ cần bước một và hai là đã dễ chịu hẳn.
Trình tự pha phong cách Ý cho một ngôi nhà Việt mới làm
Với nhà mới hoặc nhà sắp cải tạo, trình tự dưới đây giúp phong cách Ý và nếp sống Việt đi cùng nhau từ đầu:
- Liệt kê nếp sống trước: bao nhiêu người ở, có ngồi bệt không, có thờ cúng ở đâu, khách đến nhiều không, có trẻ nhỏ, người già không.
- Chọn nhánh Ý hợp nhà: tối giản Milan, hiện đại giữa thế kỷ 20, Tuscany, Địa Trung Hải; mỗi tầng hay mỗi khu có thể nghiêng một chút nhưng chung một nền.
- Thiết kế không gian thờ, tủ giày, khu ngồi bệt và bàn ăn đủ rộng ngay trong mặt bằng đầu tiên.
- Chọn bảng màu và cầu nối chất liệu: một loại gỗ chủ đạo, một loại đá, một kim loại, cộng một chất liệu Việt (sơn mài, gốm, mây tre, đá mài).
- Giữ lại một hai món đồ cũ của gia đình và dành chỗ cho chúng trong bản vẽ.
- Chọn hoàn thiện chịu ẩm, chắn nắng, dễ lau cho từng phòng theo hướng và tầng.
- Mua đồ rời theo đợt: món chính trước, sống thử, rồi mới thêm phụ kiện.
Trình tự này đặt người ở lên trước phong cách. Khi nếp sống được tính trước, phong cách Ý trở thành lớp ngôn ngữ đẹp phủ lên một ngôi nhà vận hành tốt, thay vì là một khung hình mà cả nhà phải sống cho vừa.
Câu hỏi thường gặp
Bàn thờ có làm hỏng phong cách Ý của phòng khách căn hộ không?
Không, nếu được thiết kế ngay từ đầu như một phần của hệ tủ chung, cùng gỗ và màu, có hốc riêng và đèn ấm. Bàn thờ chạm trổ đỏ vàng mua sẵn đặt vào sau mới dễ lạc lõng. Đồ thờ chọn một chất liệu thống nhất sẽ trang nghiêm và hài hoà hơn.
Nhà nhiều thế hệ có hợp phong cách Ý không?
Hợp, nếu ưu tiên đồ bền, dễ lau, ghế có tay vịn và độ cao vừa cho người lớn tuổi đứng lên ngồi xuống, lối đi rộng không vật cản. Tối giản Ý với ít đồ, sàn liền mạch lại giúp người già đi lại an toàn hơn.
Có thể kết hợp sập gụ, tủ chè với nội thất Ý hiện đại không?
Được. Đặt một món đồ gỗ truyền thống trong nền tối giản Ý, tường trơn màu ấm, ánh sáng dịu chiếu vào, nó trở thành điểm nhấn có câu chuyện. Chỉ nên tránh đặt nhiều món chạm khắc nặng cạnh nhau hoặc cạnh đồ mạ vàng.
Ngồi bệt trong phòng khách kiểu Ý thì bố trí thế nào?
Dùng một tấm thảm lớn, dày, dễ giặt; bàn trà thấp vừa tầm ngồi sàn; vài ghế đôn hoặc nệm ngồi cất được. Sofa thấp kiểu Ý vốn đã gần sàn nên chuyển qua lại giữa ngồi ghế và ngồi thảm khá tự nhiên.
Làm sao biết căn nhà đang làm sang quá tay?
Kiểm nhanh các dấu hiệu như vàng bóng ở khắp nơi, mọi bề mặt đều bóng, đèn chùm quá to so với trần, phào chỉ dày trên mọi trần, đồ trang trí theo bộ và không có dấu vết người ở. Có từ bốn dấu hiệu trở lên là nên tiết chế.
Chất liệu Việt nào dễ kết hợp nhất với nội thất Ý?
Gốm men của các làng gốm Việt, sơn mài, đá mài và mây tre là bốn chất liệu dễ kết hợp nhất. Chúng có chung tinh thần tôn trọng chất liệu thật và tay nghề thủ công với nội thất Ý, lại sẵn nguồn và thợ trong nước.