Ghế bành thư giãn kiểu Ý là ghế đơn có tay vịn, bọc đệm, thường có đường nét điêu khắc rõ ràng, dùng làm chỗ đọc sách, nghỉ ngơi hoặc làm ghế tiếp khách bên cạnh sofa; chọn đúng ghế là chọn theo dáng ngồi của người dùng, độ ngả lưng, chiều cao lưng và chỗ đặt trong phòng. Trong phòng khách Ý, ghế bành thường là món được giao vai điểm nhấn: khác màu, khác chất liệu, khác hình với sofa.
Bài này phân loại các kiểu ghế bành thường gặp trong nội thất Ý, cách thử ghế cho đúng, cách chọn đôn gác chân, đặt ghế ở đâu trong phòng khách Việt, phối với sofa thế nào để không lạc, và các câu nên hỏi khi mua một chiếc ghế mang tên một mẫu kinh điển.
Ghế bành trong truyền thống nội thất Ý
Từ thế kỷ 20, ghế bành là nơi nhiều nhà thiết kế Ý thể hiện ý tưởng rõ nhất, vì nó đủ nhỏ để thử nghiệm và đủ gần cơ thể để mọi đường cong có ý nghĩa. Một số tên tuổi và mẫu được ghi nhận rộng rãi giúp hình dung phạm vi này: hãng Poltrona Frau thành lập ở Turin năm 1912, nổi tiếng với ghế bành bọc da; ghế Lady của Marco Zanuso năm 1951 dùng mút cao su xốp tạo dáng mềm; ghế Sanluca của anh em Castiglioni năm 1960 với các mảng đệm tách rời như điêu khắc.
Một ví dụ khác là mẫu Maralunga của Vico Magistretti năm 1973 cho Cassina, có phần tựa đầu gập lên gập xuống được, cho thấy mối quan tâm của thiết kế Ý tới việc một chiếc ghế phải phục vụ nhiều tư thế. Những mẫu này vẫn được sản xuất và cũng bị sao chép rất nhiều, nên khi nghe một chiếc ghế được gọi tên mẫu kinh điển, cần kiểm tra kỹ.
Điều đáng học từ truyền thống này không phải tên tuổi, mà là cách nghĩ: ghế bành là một vật để ngồi lâu, phải ôm được cơ thể, và đồng thời là một hình khối đẹp nhìn từ mọi phía, kể cả phía sau, vì nó thường đứng tự do trong phòng chứ không dựa tường.
Các kiểu ghế bành hay gặp
Phân loại theo cách dùng, không theo tên hãng; một mẫu có thể thuộc nhiều nhóm:
| Kiểu | Đặc điểm | Hợp cho |
|---|---|---|
| Ghế bành tiếp khách | Lưng vừa, ngồi thẳng, mặt ngồi không quá sâu | Đặt đối diện hoặc vuông góc sofa trong cụm trò chuyện |
| Ghế lounge lưng cao | Lưng cao tới đầu, ngả nhẹ, thường có đôn đi kèm | Góc đọc sách, nghe nhạc, nghỉ trưa |
| Ghế bành thấp, rộng | Mặt ngồi thấp, sâu, tay vịn dày | Phòng thư giãn, người thích ngồi co chân |
| Ghế bành khung lộ | Khung gỗ hoặc kim loại lộ ra, đệm rời | Phòng nhỏ, phong cách hiện đại giữa thế kỷ 20 |
| Ghế bành xoay | Đế xoay, dễ quay giữa tivi và nhóm trò chuyện | Phòng khách thông bếp, cụm ngồi nhiều hướng |
| Ghế bành có cơ cấu ngả | Lưng ngả, tựa đầu chỉnh được | Người cần đổi tư thế thường xuyên |
Phòng khách 15–20 m² thường chỉ có chỗ cho một ghế bành cỡ vừa; chọn kiểu theo công dụng chính. Nếu ghế vừa để tiếp khách vừa để đọc sách, kiểu lưng vừa, có thể kèm đôn rời, là lựa chọn dung hoà.
Thử ghế bành cho đúng: năm điều cần cảm nhận
Mặt ngồi. Ngồi hẳn vào, lưng chạm tựa. Mép trước mặt ghế phải cách khoeo chân một khoảng nhỏ; nếu mép đè vào khoeo là mặt ngồi quá sâu với bạn. Chân phải đặt phẳng được xuống sàn khi không dùng đôn.
Lưng và độ ngả. Lưng có đỡ vùng thắt lưng không, hay để hở một khoảng phải chèn gối. Độ ngả vừa cho đọc sách thường không quá nhiều; ngả sâu thì hợp nghỉ ngơi nhưng khó đọc, khó đứng lên.
Đầu và cổ. Với ghế lưng cao, phần tựa đầu có chạm đúng gáy không. Người thấp ngồi ghế lưng quá cao sẽ bị đẩy đầu về phía trước.
Tay vịn. Cao vừa để tì khuỷu tay khi đọc sách mà vai không bị nhún lên. Tay vịn mềm êm hơn khi ngồi lâu; tay vịn gỗ lộ đẹp nhưng nên có chỗ đặt tay đủ rộng.
Đứng lên. Thử đứng lên vài lần không dùng tay và có dùng tay. Ghế quá thấp, quá sâu, tay vịn quá xa sẽ làm việc này khó, nhất là với người lớn tuổi.
Đôn gác chân: có nên mua kèm không
Nhiều ghế lounge Ý được thiết kế đi cùng đôn. Một số điều nên cân nhắc:
- Ghế ngả, lưng cao: đôn gần như là phần bắt buộc để chân được đỡ, nếu không người ngồi sẽ trượt dần xuống.
- Ghế tiếp khách: không cần đôn; đôn chỉ chiếm chỗ.
- Chiều cao đôn: xấp xỉ hoặc thấp hơn mặt ngồi ghế vài phân, để chân hơi chùng gối, không bị duỗi thẳng căng.
- Đôn rời đa dụng: đôn bọc nệm vững có thể làm ghế phụ khi đông khách, hoặc bàn phụ khi đặt khay lên.
- Phòng nhỏ: đôn chiếm thêm khoảng 50–60 cm sàn trước ghế; tính vào lối đi trước khi mua.
- Mua đôn đồng bộ hay rời: đôn đồng bộ cùng chất liệu, cùng thiết kế thì đẹp; đôn khác màu cũng có thể làm điểm nhấn thứ hai nếu phòng còn yên.
Nếu ghế là mẫu kinh điển có đôn đi kèm, kiểm kích thước đôn với kích thước ghế theo catalogue để chắc hai món là một bộ đúng tỉ lệ.
Đặt ghế bành ở đâu trong phòng khách Việt
Vị trí kinh điển là đặt ghế vuông góc hoặc chéo với sofa, cùng nằm trên một tấm thảm, có bàn phụ hoặc đèn cây ở giữa. Như vậy ghế là một phần của cụm trò chuyện, người ngồi ghế và người ngồi sofa nhìn nhau thoải mái.
Vị trí thứ hai là góc đọc sách: ghế đặt cạnh cửa sổ hoặc cửa ban công để có ánh sáng ngày, kèm đèn cây chiếu từ sau vai cho buổi tối và một bàn phụ nhỏ. Ở căn hộ Việt, góc này thường là phần cuối phòng khách sát ban công. Cần tránh nắng chiều chiếu trực tiếp vào ghế để chất liệu không bạc và người ngồi không nóng.
Vị trí thứ ba là đối diện sofa qua bàn trà, khi phòng đủ rộng cho cụm ngồi khép. Hai ghế bành giống nhau đặt song song đối diện sofa tạo cụm ngồi cân đối, trang trọng, hợp nhà hay tiếp khách.
Vì ghế bành thường đứng tự do, phía sau ghế sẽ lộ ra. Chọn ghế có lưng sau hoàn thiện đẹp, và đừng để ghế quay lưng thẳng ra cửa chính, khiến người bước vào nhà nhìn thấy lưng ghế đầu tiên.
Ghế bành cho ông bà và người hay đau lưng
Nhiều gia đình Việt sống ba thế hệ, và chiếc ghế bành trong phòng khách thường thành chỗ quen của ông bà. Ghế đẹp kiểu Ý vẫn dùng tốt cho người lớn tuổi nếu chú ý vài điều:
- Mặt ngồi cao hơn ghế lounge thông thường: mặt ngồi quá thấp làm việc đứng lên tốn sức đầu gối. Ghế tiếp khách lưng vừa thường hợp hơn ghế lounge thấp sâu.
- Mặt ngồi chắc: đệm lông vũ lún sâu êm khi ngồi xuống nhưng khó đứng lên; mút chắc hoặc mút bọc lớp mỏng lông vũ dễ chịu hơn.
- Tay vịn chắc và đủ cao: tay vịn là chỗ chống khi đứng lên; tay vịn mềm quá hoặc thấp quá không đỡ được lực.
- Lưng đỡ thắt lưng: nếu lưng ghế để hở vùng thắt lưng, một gối tựa nhỏ đúng chỗ giúp ngồi lâu đỡ mỏi.
- Không đặt trên thảm dày trơn trượt: chân ghế phải vững; ghế xoay hoặc ghế có bánh xe cần khoá được.
- Đèn đọc và bàn phụ trong tầm tay: để không phải đứng lên lấy kính, cốc nước, điện thoại.
Ghế có cơ cấu nâng hỗ trợ đứng dậy là một dòng riêng, chủ yếu thuộc nhóm đồ chăm sóc; nếu người trong nhà có vấn đề vận động, nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng về loại ghế phù hợp trước khi chọn theo thẩm mỹ.
Thử ghế cùng chính người sẽ dùng, ở tư thế họ hay ngồi: xem tivi, đọc báo, ngủ gật buổi trưa. Một chiếc ghế ông bà không muốn ngồi dù đẹp đến đâu cũng chỉ là đồ trưng bày.
Phối ghế bành với sofa: khác mà vẫn hợp
Khác chất liệu, chung tông. Sofa vải xám ấm, ghế bành da nâu cognac; sofa vải be, ghế bọc bouclé trắng ngà. Chất liệu khác tạo điểm nhấn, tông màu chung giữ sự hài hoà.
Khác màu, chung chất liệu. Sofa nhung xanh rêu đậm, ghế bành nhung cam đất. Cách này mạnh hơn, hợp phòng có nền tường và sàn trung tính.
Đối lập hình khối. Sofa vuông vức, ghế bành cong tròn, hoặc ngược lại. Đối lập hình làm cụm ngồi sinh động mà không cần màu mạnh.
Lặp một chi tiết. Chân ghế bành cùng gỗ với chân sofa hay với bàn trà; đường viền đệm giống nhau. Một chi tiết lặp đủ để hai món “nói chuyện” với nhau.
Tránh. Ghế bành và sofa cùng bộ, cùng vải, cùng kiểu dáng thu nhỏ; cách này an toàn nhưng làm mất cơ hội điểm nhấn. Cũng tránh ghế bành to hơn hoặc nặng thị giác hơn sofa trong phòng nhỏ.
Mua ghế mang tên mẫu kinh điển: kiểm gì
Ghế bành nổi tiếng của Ý là đối tượng sao chép phổ biến. Không phải ai mua bản sao cũng bị lừa, nhưng cần biết mình đang mua gì:
- Hỏi tên mẫu, tên nhà thiết kế và hãng đang giữ quyền sản xuất mẫu đó; hãng chính thường có tài liệu ghi rõ.
- Hỏi nơi sản xuất và giấy tờ đi kèm; với hàng nhập, xem các giấy tờ xuất xứ, chất lượng theo nguyên tắc được bàn ở danh mục thẩm định.
- Xem các dấu nhận diện của hãng nếu hãng có: tem, nhãn dập, chứng nhận kèm theo; hỏi hãng có tra cứu được không.
- So tỉ lệ với ảnh và kích thước trong catalogue của hãng: bản sao làm ẩu thường lệch tỉ lệ, đệm dày mỏng khác, chất liệu khác.
- Nếu người bán nói là bản sản xuất theo phong cách hoặc lấy cảm hứng, yêu cầu ghi rõ như vậy trên hoá đơn, không ghi tên mẫu như hàng chính hãng.
- Hỏi bảo hành và ai thực hiện bảo hành tại Việt Nam.
Mua một chiếc ghế lấy cảm hứng từ mẫu kinh điển, được nói rõ ràng, với giá tương xứng, là một lựa chọn hợp lý. Trả giá như hàng chính hãng cho một bản sao không được nói rõ thì không.
Câu hỏi thường gặp
Ghế bành da hay vải hợp phòng khách nóng ẩm hơn?
Giống sofa: da hợp phòng có điều hoà, ít nắng; vải hợp phòng thông gió tự nhiên. Vì ghế bành nhỏ, có thể chọn chất liệu mạnh hơn sofa để làm điểm nhấn, miễn là đặt ghế tránh nắng chiếu trực tiếp và mùa nồm giữ phòng khô.
Ghế bành có cần cùng chiều cao mặt ngồi với sofa không?
Nên gần bằng, chênh vài phân là chấp nhận được. Chênh nhiều khiến người ngồi ghế và người ngồi sofa ở hai tầm mắt khác nhau, trò chuyện không thoải mái và cụm ngồi trông lệch.
Phòng khách nhỏ có nên có ghế bành không?
Nên, nếu chọn ghế cỡ vừa, chân lộ, không quá sâu. Một ghế bành cộng sofa thẳng thường linh hoạt hơn sofa góc trong phòng nhỏ: dời ghế được khi đông khách, lau nhà, hoặc đổi bố cục.
Ghế xoay có hợp phong cách Ý không?
Có, nhiều hãng Ý làm ghế bành xoay với đế kim loại hoặc đế ẩn. Ghế xoay đặc biệt tiện cho phòng khách thông bếp: quay về tivi, quay về bàn ăn hoặc cửa sổ. Kiểm cơ cấu xoay êm, không kêu và đế đủ vững.
Có nên đặt ghế bành cạnh cửa sổ không?
Rất hợp cho góc đọc sách nhờ ánh sáng tự nhiên, nhưng tránh nắng chiều chiếu trực tiếp vào ghế. Dùng rèm mỏng hoặc phim cách nhiệt cho kính, và đặt đèn cây chiếu từ sau vai cho buổi tối.
Ghế bành cũ kiểu Ý mua lại có đáng không?
Có thể, nếu khung còn chắc và bạn chấp nhận bọc lại. Kiểm khung bằng cách lắc nhẹ, nghe tiếng kêu, xem mối nối. Đệm và vải bọc thay được, khung hỏng thì khó. Hỏi nguồn gốc ghế và đừng trả giá như đồ sưu tầm khi chưa chắc.