Chăm sóc sofa da Ý theo từng loại da: lịch lau, lịch dưỡng và thứ không được dùng

Chăm sofa da Ý đúng cách gồm ba nhịp: hằng tuần phủi bụi bằng khăn khô mềm hoặc máy hút có đầu bàn chải; khoảng mỗi một đến ba tháng lau ẩm bằng dung dịch làm sạch da có độ pH trung tính; và khoảng mỗi sáu tháng đến một năm thoa một lớp dưỡng mỏng loại gốc nước. Nhịp cụ thể lệ thuộc vào lớp hoàn thiện: da aniline cần dịu tay và dưỡng đều hơn, da phủ màu cần ít dưỡng nhưng phải giữ cho lớp phủ không khô nứt.

Nhiều chiếc sofa da đắt tiền hỏng không phải vì dùng nhiều mà vì được "chăm" sai: lau bằng khăn ướt của trẻ em, xịt nước lau kính, bôi dầu ô liu theo mẹo trên mạng. Bài này đi theo đúng lớp hoàn thiện của da Ý, kèm các thứ tuyệt đối không dùng, để bạn tự làm được ở nhà mà không mất bảo hành.

Vì sao da Ý cần chăm theo lớp hoàn thiện chứ không theo "da thật hay giả"

Phần lớn hướng dẫn chăm da trên mạng chỉ chia hai nhóm: da thật và da công nghiệp. Với sofa Ý, cách chia đó không đủ, vì gần như toàn bộ đều là da bò thật nhưng khác nhau ở lớp hoàn thiện bề mặt. Da aniline không có lớp phủ, nên mọi thứ bạn bôi lên đều thấm thẳng vào thớ da. Da semi-aniline có một lớp phủ mỏng, chất lỏng đọng lại vài giây rồi mới thấm. Da phủ màu có lớp màu đục dày, gần như không cho gì thấm qua, nên phần bạn chăm thật ra là lớp phủ đó.

Hệ quả rất thực tế: một loại kem dưỡng có dầu bôi lên da phủ màu thì chỉ nằm trên bề mặt, làm da bóng nhờn và hút bụi; bôi lên da aniline thì thấm vào và có thể làm sẫm màu vĩnh viễn từng mảng. Một dung dịch tẩy mạnh lau lên da phủ màu có thể làm mờ lớp phủ, lau lên aniline thì kéo cả màu nhuộm ra khăn.

Vì vậy việc đầu tiên trước khi mua bất kỳ sản phẩm chăm da nào là biết sofa nhà mình thuộc loại nào. Thông tin này nằm trong phiếu đặt hàng, tài liệu của hãng hoặc thẻ mẫu da đi kèm. Không có giấy tờ thì làm phép thử nhỏ một giọt nước ở chỗ khuất, như mặt dưới đệm hoặc mặt sau lưng tựa: thấm ngay là aniline, đọng vài giây rồi thấm là semi-aniline, đọng thành giọt là có lớp phủ.

Lịch chăm theo từng loại da

Bảng dưới là nhịp tham khảo cho một chiếc sofa dùng hằng ngày trong căn hộ có điều hoà. Nhà nhiều bụi, có thú cưng hoặc sofa đặt gần cửa ban công thì rút ngắn nhịp lau; phòng ít dùng thì giãn ra. Luôn ưu tiên hướng dẫn trong sổ bảo hành của hãng nếu nó khác bảng này:

Nhịp "khoảng" là cố ý: không có con số đúng cho mọi nhà. Dấu hiệu da cần dưỡng rõ hơn mọi lịch: da sờ thấy khô ráp, nếp gấp ở mặt ngồi bắt đầu trắng nhẹ, màu ở tay vịn xỉn hơn phần còn lại.

Với da aniline, đừng lấy cảm giác mềm làm thước đo duy nhất. Loại da này vốn mềm; bạn nên nhìn màu và độ đều của bề mặt dưới ánh sáng xiên từ cửa sổ.

Lau và dưỡng tại nhà: các bước cho một buổi chăm định kỳ

Một buổi chăm cho sofa ba chỗ mất khoảng một giờ nếu làm cẩn thận. Chọn ngày khô ráo, tắt quạt và điều hoà thổi thẳng vào sofa để da không khô quá nhanh giữa chừng:

1. Hút bụi khe và đường may bằng đầu bàn chải mềm, kéo dọc đường may chứ không ấn mạnh. Bụi mịn trong khe là chất mài mòn, lau ẩm khi còn bụi là đang chà giấy nhám lên da.
2. Thử sản phẩm ở chỗ khuất như mặt dưới đệm ngồi hoặc mặt sau, đợi khô hẳn rồi nhìn lại: không đổi màu, không loang, không dính tay mới dùng cho mặt chính.
3. Làm sạch theo từng ô nhỏ: bôi dung dịch lên khăn hoặc bọt biển mềm, không bôi thẳng lên da; lau theo vòng nhẹ, mỗi lần một vùng cỡ lòng bàn tay, rồi lau lại bằng khăn ẩm sạch vắt kiệt.
4. Lau từ mép vào giữa, cả một tấm da từ đường may này tới đường may kia. Lau nửa tấm dễ để lại vệt ranh giới, nhất là với aniline.
5. Để khô tự nhiên khoảng mười lăm đến ba mươi phút. Không dùng máy sấy tóc, không phơi nắng cho nhanh.
6. Thoa dưỡng thật mỏng bằng khăn mềm, cũng theo từng tấm da. Lượng đúng là bôi xong gần như không thấy bóng; da bóng nhẫy là thừa.
7. Đánh nhẹ lại bằng khăn khô sạch sau khi lớp dưỡng ngấm, theo thời gian ghi trên sản phẩm, rồi để sofa nghỉ vài giờ trước khi ngồi.

Tay vịn, mép trước đệm ngồi và chỗ tựa đầu là ba vùng bẩn nhanh nhất vì tiếp xúc với da tay, tóc và mồ hôi. Có thể lau riêng ba vùng này thường xuyên hơn cả phần còn lại.

Những thứ không được dùng trên da sofa Ý

Khăn ướt em bé và khăn ướt tẩy trang. Rất tiện nên rất phổ biến, nhưng nhiều loại chứa chất hoạt động bề mặt, cồn hoặc dầu. Dùng lâu ngày làm lớp phủ khô và để lại lớp màng hút bụi; trên aniline có thể để lại vệt loang.

Dầu ăn, dầu ô liu, dầu dừa. Mẹo truyền miệng cho rằng dầu "nuôi da". Thực tế dầu thực phẩm có thể ôi, bám bụi, làm sẫm màu da aniline không đều và không thấm qua được lớp phủ màu, chỉ nằm lại thành lớp nhờn.

Giấm, chanh, baking soda. Axit và kiềm đều làm hỏng sự cân bằng của da đã thuộc và có thể làm lớp phủ mờ đi. Đây là các mẹo cho bếp, không dành cho da.

Nước lau kính, cồn, chất tẩy đa năng. Chứa dung môi hoặc amoniac, làm mờ và giòn lớp phủ, kéo màu nhuộm ra khỏi da. Một lần có thể chưa thấy, vài tháng sau mới nứt chân chim.

Xi đánh giày và sáp màu. Sáp có màu che vết xước tạm thời trên giày nhưng trên sofa thì lem ra quần áo, và khó gỡ khi cần phục hồi chuyên nghiệp sau này.

Máy hơi nước và giặt ướt. Hơi nóng và nước nhiều làm da co, cứng và biến dạng đường may; với aniline còn để lại vệt nước khó mất. Dịch vụ giặt sofa nói chung thường dùng cho vải; với da Ý hãy hỏi rõ quy trình trước khi đồng ý.

Chọn sản phẩm chăm da: đọc nhãn thế nào cho đúng loại

Sản phẩm chăm da bán ở Việt Nam rất nhiều, phần lớn dành cho giày, túi hoặc ghế ô tô. Ghế ô tô phần đông là da phủ màu, nên sản phẩm cho ô tô thường hợp với sofa da phủ màu nhưng chưa chắc hợp với aniline. Khi đọc nhãn, hãy tìm ba thông tin: dùng cho loại hoàn thiện nào (aniline, pigmented hay protected), pH trung tính hay không, và gốc nước hay gốc dầu, sáp.

Một số hãng nội thất Ý bán kèm hoặc khuyên dùng bộ chăm da riêng cho từng dòng da của họ. Nếu sofa còn trong thời hạn bảo hành, dùng đúng sản phẩm hãng khuyên là cách an toàn nhất, vì khi có tranh chấp về da nứt hay bạc màu, câu đầu tiên thường được hỏi là bạn đã chăm bằng gì.

Với da aniline, tránh sản phẩm "hai trong một" vừa làm sạch vừa bóng: thành phần tạo bóng thường là silicon hoặc sáp, làm mất vẻ mờ tự nhiên và cản lớp dưỡng về sau. Với da phủ màu, sản phẩm gốc nước dạng sữa mỏng là đủ; kem đặc dành cho da yên ngựa hay giày bốt không cần thiết.

Nếu không chắc, mang một tấm ảnh chụp bề mặt da, phiếu mẫu da và hỏi người bán sản phẩm chăm da dựa trên đúng ba thông tin ở trên, thay vì hỏi chung chung loại nào "tốt nhất".

Chăm da theo mùa ở Việt Nam

Miền Bắc có mùa nồm ẩm kéo dài và mùa đông hanh khô; miền Nam nóng ẩm quanh năm với mùa mưa và mùa khô rõ rệt. Cùng một chiếc sofa, nhu cầu chăm khác nhau theo từng thời điểm. Những tuần nồm, không nên dưỡng da vì bề mặt đã ẩm, lớp dưỡng khó ngấm và dễ lên mốc; ưu tiên chạy máy hút ẩm hoặc chế độ làm khô của điều hoà, lau khô bằng khăn mềm khi thấy da đọng hơi nước.

Mùa hanh khô hoặc những tháng điều hoà chạy gần như cả ngày là lúc da cần dưỡng nhất. Dấu hiệu sớm là nếp gấp ở mặt ngồi và lưng tựa trắng nhẹ, sờ hơi ráp. Lúc này một lớp dưỡng mỏng giữ cho thớ da còn dẻo, tránh nứt ở nếp gấp — loại hư hỏng khó phục hồi nhất.

Với nhà phố mở cửa nhiều, bụi đường bám nhanh hơn căn hộ trên cao; nhịp phủi bụi nên dày hơn, tối thiểu mỗi tuần một lần. Còn căn hộ gần biển như ở Đà Nẵng, Nha Trang hay Vũng Tàu cũ, hơi muối trong không khí làm da khô nhanh hơn và kim loại ở chân sofa dễ xỉn; lịch dưỡng có thể dày hơn bảng ở trên một chút.

Khi nào tự làm, khi nào gọi thợ và khi nào báo hãng

Việc chăm định kỳ ở trên hoàn toàn có thể tự làm. Nên gọi thợ phục hồi da có kinh nghiệm với đồ nội thất khi gặp các tình huống vượt quá việc lau và dưỡng: da bạc màu thành mảng, lớp phủ bong tróc, vết nứt sâu ở nếp gấp, vết rách hoặc vết thủng, vết mực đã thấm lâu ngày. Những việc này cần làm sạch sâu, dặm màu hoặc phủ lại, đòi hỏi tay nghề và dụng cụ.

Báo hãng hoặc người bán khi sofa còn trong thời hạn bảo hành và lỗi có vẻ đến từ sản phẩm: đường may bung khi chưa có va chạm, lớp phủ bong ở chỗ ít cọ xát sau thời gian ngắn, màu loang không đều ngay từ khi nhận. Trước khi báo, chụp ảnh rõ dưới ánh sáng tự nhiên, ghi ngày phát hiện và liệt kê sản phẩm chăm đã dùng. Đừng tự sửa trước khi người bán xem, vì tự can thiệp có thể làm mất quyền bảo hành.

Cũng đừng để thợ bên ngoài "xử lý thử" sofa còn bảo hành mà không hỏi người bán trước. Nhiều điều khoản bảo hành loại trừ hư hỏng sau khi bên thứ ba can thiệp.

Câu hỏi thường gặp

Sofa da mới mua có cần dưỡng ngay không?

Thường là không. Da mới ra xưởng đã được hoàn thiện và có lượng dầu, chất làm mềm phù hợp. Trong mấy tháng đầu chỉ cần phủi bụi và lau ẩm nhẹ khi bẩn. Lần dưỡng đầu tiên nên theo sổ hướng dẫn của hãng, thường sau vài tháng sử dụng hoặc khi bắt đầu thấy da khô.

Dưỡng da quá nhiều có hại không?

Có. Lớp dưỡng thừa không ngấm hết sẽ nằm trên bề mặt, làm da nhờn, bám bụi và dễ dính màu quần áo. Với da aniline, dưỡng dày còn làm sẫm màu không đều. Nguyên tắc là mỏng và đều, nếu bôi xong còn thấy bóng nhờn thì đã thừa.

Có nên dùng máy hút bụi trực tiếp lên mặt da không?

Được, nếu dùng đầu bàn chải lông mềm và lực hút vừa phải. Không dùng đầu hút bằng nhựa cứng chà trực tiếp lên da vì dễ để lại vết xước, nhất là trên da aniline. Hút kỹ các khe giữa đệm và lưng tựa, nơi vụn thức ăn và cát bụi tích tụ.

Lau sofa da bằng nước lọc có được không?

Lau bằng khăn ẩm vắt thật kiệt với nước sạch để lau bụi nhẹ thì được, nhất là với da phủ màu. Với da aniline nên hạn chế vì nước có thể để lại vệt loang. Không đổ nước trực tiếp lên da và không để da ướt lâu.

Sofa da có nên phủ tấm vải che khi không dùng không?

Che bằng vải cotton thoáng khi đi vắng lâu ngày để tránh bụi và nắng là hợp lý. Không nên phủ bằng nilon hoặc bạt nhựa kín vì giữ hơi ẩm, dễ lên mốc trong mùa nồm. Khi về, mở ra cho da thoáng vài giờ trước khi dùng.

Mèo, chó cào sofa da thì chăm thế nào?

Vết cào nông trên da aniline và semi-aniline thường mờ đi khi xoa bằng đầu ngón tay hoặc thoa một lớp dưỡng mỏng. Trên da phủ màu, vết cào đã đứt lớp phủ không tự mất, cần thợ dặm màu nếu muốn che. Phòng ngừa vẫn là cách tốt nhất: chỗ cào riêng cho mèo, cắt móng định kỳ.