Phần lớn hãng nội thất Ý đặt thông tin nhận diện ở những chỗ khuất của món đồ: tem vải may ở mặt dưới đệm hoặc dưới khung sofa, tem giấy hay tem kim loại dưới mặt bàn, dấu khắc trên khung gỗ, nhãn dán trong lòng ngăn kéo. Trên đó thường có tên hãng, mã mẫu, và với nhiều hãng là số đơn hàng hoặc số seri riêng. Hàng bán tại Việt Nam còn phải có nhãn phụ tiếng Việt do đơn vị nhập khẩu gắn.
Nhãn không tự chứng minh xuất xứ, vì nhãn có thể gắn thêm. Giá trị của nó nằm ở chỗ nối món đồ với giấy tờ và với sổ sách của hãng. Bài này chỉ cách tìm nhãn trên từng loại đồ, đọc các thông tin thường gặp, chụp lại cho đúng, và dùng số seri hoặc số đơn hàng để hỏi hãng xác nhận khi món đồ có giá trị lớn.
Tìm nhãn ở đâu trên từng loại đồ
Vị trí nhãn khác nhau giữa các hãng, nhưng có những chỗ quen thuộc. Mang theo đèn pin nhỏ và hỏi người bán trước khi lật, nghiêng món đồ:
- Sofa và ghế bành: mặt dưới khung (lớp vải lót đáy), dưới đệm ngồi rời, trong khe giữa tựa và mặt ngồi, mặt sau tựa phía dưới. Sofa module có thể có nhãn riêng trên từng khối.
- Ghế ăn: mặt dưới mặt ngồi, thanh giằng dưới mặt ngồi, đôi khi là dấu khắc nóng trên gỗ.
- Bàn: mặt dưới mặt bàn, trên khung hoặc thanh giằng, gần chỗ bắt vít chân.
- Tủ, kệ, tab đầu giường: mặt trong cánh, vách trong, lòng ngăn kéo trên cùng, mặt sau tủ.
- Giường bọc: mặt trong đầu giường, khung dát giường, mặt dưới khung.
- Đèn: trên đế, trong chao gần đui đèn, trên bộ nguồn hoặc dây điện; đèn bán ở thị trường châu Âu thường có thêm ký hiệu hợp chuẩn trên thân hoặc bộ nguồn.
Không tìm thấy nhãn ở bất kỳ vị trí nào trên một món được chào là hàng của hãng có tên tuổi là điều đáng hỏi. Người bán đàng hoàng thường biết nhãn nằm ở đâu và tự chỉ cho khách.
Các loại thông tin thường gặp trên nhãn
Tên và địa chỉ hãng. Thường in hoặc dệt tên hãng, có khi kèm địa chỉ nhà máy ở Ý. Địa chỉ là chi tiết hữu ích: nó cho biết nơi sản xuất mà hãng công bố, có thể đối chiếu với thông tin chính thức của hãng.
Mã mẫu và cấu hình. Mã của mẫu trong catalogue, đôi khi kèm mã cấu hình như số chỗ ngồi, hướng góc trái hay phải của sofa góc, kích thước.
Mã chất liệu. Mã da, vải, màu hoàn thiện gỗ hay kim loại. Đây là thông tin quý để đối chiếu với đơn đặt và để đặt thay thế sau này.
Số đơn hàng, số seri, ngày sản xuất. Nhiều hãng in số đơn hàng hoặc mã lô sản xuất để truy ra món đồ trong hệ thống của họ. Một số mẫu tái bản có bản quyền mang số thứ tự riêng và dấu của nhà thiết kế hoặc của quỹ giữ bản quyền.
Thông tin an toàn và hướng dẫn. Ký hiệu giặt, hướng dẫn làm sạch vải, cảnh báo chịu tải. Không quyết định xuất xứ, nhưng cách in, ngôn ngữ và độ chuẩn mực nói lên khá nhiều về nơi làm ra nhãn.
Nhãn phụ tiếng Việt: bắt buộc và cần có những gì
Theo quy định về nhãn hàng hoá hiện hành, hàng nhập khẩu lưu thông tại Việt Nam phải có nhãn thể hiện các nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt; khi nhãn gốc chưa có, đơn vị nhập khẩu gắn nhãn phụ. Với đồ nội thất, nhãn phụ thường ghi tên hàng, xuất xứ, tên và địa chỉ đơn vị nhập khẩu hoặc đơn vị chịu trách nhiệm, cùng một số thông tin khác tuỳ loại hàng. Người mua không cần nhớ chi tiết quy định, chỉ cần biết món đồ nhập khẩu nên có nhãn này.
Nhãn phụ có hai công dụng khi thẩm định. Thứ nhất, ô xuất xứ trên nhãn phụ là lời khai của đơn vị nhập khẩu với người tiêu dùng, nên phải khớp với tờ khai và lời chào hàng. Thứ hai, tên đơn vị nhập khẩu trên nhãn phụ cho biết ai đã đưa hàng về; nếu khác đơn vị đang bán cho bạn, người bán cần giải thích được họ mua lại từ đâu.
Nhãn phụ dán chồng lên nhãn gốc, che mất phần xuất xứ ghi trên nhãn gốc, là điều nên để ý. Người bán không có lý do gì để ngại khi khách xin bóc nhẹ một góc hoặc xem ảnh nhãn gốc trước khi dán.
Chụp nhãn cho đúng để dùng về sau
Ảnh chụp nhãn là thứ người mua dùng để đối chiếu với giấy tờ, gửi hãng và giữ trong hồ sơ. Một bộ ảnh tốt gồm:
- Một ảnh rộng cho thấy nhãn nằm ở vị trí nào trên món đồ, để chứng minh nhãn thuộc về chính món này.
- Một ảnh cận rõ từng ký tự, chụp vuông góc, đủ sáng, không loá. Tem kim loại hoặc dấu khắc nên chụp với ánh sáng xiên để chữ nổi lên.
- Ảnh nhãn phụ tiếng Việt và ảnh nhãn gốc, nếu là hai nhãn riêng.
- Ảnh phiếu đóng gói hoặc tem dán trên kiện, nếu được xem hàng trong kiện.
- Ghi chú ngày chụp, nơi chụp, tên người bán, và món đồ tương ứng với dòng nào trên báo giá.
Bộ ảnh này có ích ngay cả khi mọi thứ suôn sẻ, vì khi cần đặt thay một tấm đệm hay một chân ghế sau vài năm, mã trên nhãn là thứ hãng sẽ hỏi đầu tiên.
Nhờ hãng xác nhận bằng số seri hoặc số đơn hàng
Với món có giá trị lớn, cách mạnh nhất để kiểm là hỏi chính hãng sản xuất. Hãng có hồ sơ đơn hàng của mình: món nào được làm, theo cấu hình nào, giao cho đơn vị nào, vào khoảng thời gian nào. Không phải hãng nào cũng có quy trình tiếp nhận yêu cầu xác nhận từ người tiêu dùng, nhưng nhiều hãng có bộ phận chăm sóc khách hàng hoặc bộ phận xuất khẩu trả lời thư điện tử.
Khi viết thư, nên dùng địa chỉ liên hệ trên trang chính thức của hãng, không dùng địa chỉ người bán đưa. Thư ngắn, bằng tiếng Anh, gồm tên mẫu, mã mẫu, số seri hoặc số đơn hàng, ảnh nhãn, nước nơi mua, và câu hỏi cụ thể: món đồ có số này có phải do hãng sản xuất và có được giao cho thị trường Việt Nam không. Không cần gửi hoá đơn hay thông tin cá nhân không cần thiết.
Câu trả lời có thể là xác nhận, là "không có thông tin", hoặc là im lặng. Xác nhận là lớp bảo đảm mạnh nhất. "Không có thông tin" không nhất thiết là hàng giả, vì hàng có thể đi qua nhà phân phối khu vực. Im lặng thì không kết luận được gì, và khi đó các lớp kiểm khác phải gánh phần việc.
Dấu hiệu nhãn có vấn đề
Nhãn quá mới so với món đồ. Một chiếc ghế trưng bày đã sờn mặt ngồi mà tem dưới đáy trắng tinh, mép vải sắc, đường may tem khác màu chỉ may đáy, gợi ý tem được gắn sau.
Nhãn nằm ở chỗ quá dễ thấy. Hãng nội thất có tên tuổi hiếm khi khâu chữ Made in Italy lên mặt ngoài của nệm hay tựa. Nhãn nổi bật ở mặt chính thường là cách bán hàng hơn là cách của nhà sản xuất.
Thông tin trên nhãn không khớp nhau. Mã mẫu trên tem không tồn tại trong catalogue của hãng, mã chất liệu không thuộc bảng mẫu của hãng, hay địa chỉ nhà máy không trùng với địa chỉ hãng công bố.
Lỗi chính tả, phông chữ lạ. Lỗi chính tả trong tiếng Ý hay tiếng Anh trên tem dệt của một hãng lớn là điều hiếm. Không phải bằng chứng tuyệt đối, nhưng là lý do để kiểm các lớp khác kỹ hơn.
Nhiều chiếc cùng một số seri. Nếu hãng dùng số seri riêng cho từng chiếc mà các chiếc trong cửa hàng có số giống nhau, cần hỏi lại; với hãng chỉ ghi số đơn hàng thì nhiều món trong một đơn có thể chung số, nên phải biết hãng dùng loại số nào.
Đèn và đồ có điện: ký hiệu hợp chuẩn không phải dấu xuất xứ
Đèn thiết kế Ý và các món nội thất có cơ cấu điện thường mang thêm những ký hiệu khác ngoài nhãn hãng: dấu CE, ký hiệu cấp cách điện, thông số điện áp, công suất, loại bóng. Người mua hay nhầm dấu CE là dấu hàng châu Âu. Thực ra, dấu CE là tuyên bố của nhà sản xuất rằng sản phẩm đáp ứng các yêu cầu của Liên minh châu Âu để lưu thông trên thị trường đó; sản phẩm làm ở bất kỳ nước nào cũng có thể mang dấu này nếu đáp ứng yêu cầu. Nó nói về sự phù hợp, không nói về nơi sản xuất.
Điều đáng đọc trên đèn là sự nhất quán: tên hãng và mã mẫu trên đế hoặc trên thân đèn, thông số trên bộ nguồn, ký hiệu trên dây điện. Một chiếc đèn được chào là bản của hãng Ý mà bộ nguồn mang tên một nhà sản xuất không liên quan, dây điện không có ký hiệu nào, là chỗ cần hỏi. Hàng làm cho thị trường châu Âu dùng điện áp 220–240 V nên thường dùng được ở Việt Nam, nhưng phích cắm có thể cần đổi; việc này nên để thợ điện có nghề làm.
Chi tiết về đọc thông số ánh sáng và chuẩn điện thuộc chuyên mục đèn. Ở góc thẩm định, chỉ cần nhớ: ký hiệu hợp chuẩn là điều kiện cần cho một sản phẩm đèn bán ở châu Âu, không phải bằng chứng nó được làm ở Ý.
Thẻ bảo hành và giấy tờ hãng gửi kèm trong kiện
Ngoài nhãn gắn trên món đồ, hàng của nhiều hãng Ý đi kèm một bộ giấy trong kiện: hướng dẫn sử dụng và bảo quản, hướng dẫn lắp ráp, đôi khi là thẻ bảo hành hoặc giấy chứng nhận cho mẫu tái bản có bản quyền. Bộ giấy này thường in theo nhiều thứ tiếng, có tên hãng, mã mẫu, đôi khi có ô ghi số seri và ngày bán do đại lý điền. Người mua nên đề nghị nhận đủ bộ giấy gốc, không chỉ bản photo.
Thẻ bảo hành của hãng và phiếu bảo hành của người bán là hai thứ khác nhau. Thẻ của hãng ghi điều kiện do hãng đặt ra, thường gắn với việc mua qua kênh được hãng công nhận. Phiếu của người bán là cam kết riêng của người bán ở Việt Nam. Có hàng chỉ có một trong hai, có hàng có cả hai; điều quan trọng là biết khi hỏng thì ai chịu, chịu phần nào, trong bao lâu.
Giấy chứng nhận đi kèm mẫu tái bản có bản quyền, nếu có, thường mang số trùng với số khắc hoặc in trên món đồ. Một tờ chứng nhận có số không khớp với món đồ, hoặc tờ chứng nhận được đưa ra tách rời khỏi món đồ, không có giá trị đối chiếu.
Câu hỏi thường gặp
Món đồ không có số seri thì có phải hàng giả không?
Không nhất thiết. Không phải hãng nào cũng in số seri riêng cho từng chiếc; nhiều hãng chỉ ghi mã mẫu và số đơn hàng. Điều cần là món đồ có thông tin nhận diện theo đúng cách hãng đó thường làm, có thể hỏi hãng hoặc xem các món khác của hãng để biết.
Có được tháo lớp vải đáy sofa để tìm nhãn không?
Không nên tự tháo khi chưa mua, vì có thể làm hỏng và mất bảo hành. Nhãn thường nằm ở chỗ nhìn thấy được khi lật hoặc nghiêng món đồ. Nếu cần kiểm khung bên trong, đề nghị người bán hoặc thợ của họ làm và ghi lại.
Nhãn phụ ghi xuất xứ Ý nhưng nhãn gốc không ghi gì thì sao?
Nhãn gốc của nhiều hãng chỉ ghi tên hãng và mã, không ghi xuất xứ. Khi đó nhãn phụ là lời khai của đơn vị nhập khẩu, cần khớp với tờ khai hải quan. Đơn vị nhập khẩu chịu trách nhiệm về thông tin ghi trên nhãn phụ.
Hãng trả lời mất bao lâu?
Không có thời hạn chung. Có hãng trả lời trong vài ngày, có hãng mất vài tuần hoặc không trả lời. Nếu cần câu trả lời trước khi trả tiền, nên hỏi sớm từ lúc đặt cọc và ghi trong hợp đồng thời điểm trả phần còn lại.
Người bán nói hãng không bao giờ trả lời khách lẻ, có đúng không?
Có hãng chỉ làm việc với đại lý, nhưng điều đó không phải quy tắc chung. Có thể thử viết thư theo địa chỉ chính thức. Ngoài ra, có thể đề nghị chính người bán, nếu là đại lý, hỏi hãng xác nhận bằng văn bản và chuyển lại cho bạn.
Nhãn tiếng Ý in "disegno" có nghĩa là gì?
Disegno nghĩa là thiết kế. Một nhãn ghi kiểu "disegno italiano" chỉ nói về thiết kế, không nói nơi sản xuất. Khi thấy chữ này mà không có thông tin sản xuất rõ ràng, cần đọc thêm nhãn phụ và chứng từ để biết món đồ làm ở đâu.